
遍知贝玛嘎波大师教言集PK35སྡོམ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པ་བཞུགས།
6-1
༄༅། །སྡོམ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པ་བཞུགས།
༄། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་དང་དབྱེ་བས་མདོར་བསྟན་པ།
༄༅། །སྡོམ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པ་བཞུགས། ། ༄༅། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བསོད་ནམས་གཏེར་རྣམས་ཉམས་བདར་ཁྱོད་ལ་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངང་ཉིད་གྱུར། །དེ་སླད་སྒྲིབ་གཉིས་རན་གྱི་དུམ་བུ་བཞིན་སྤངས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་བརྙེས་པས། །སེམས་ཅན་མ་མཆིས་པ་གང་ཐུགས་སུ་བྱོན་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་ཐབས་ཉིད་ཀྱིས། །འགྲོ་བ་སྡིག་པར་བྱིང་འདུལ་ཐུབ་པ་དཔེ་ཟླ་མེད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ལ་བརྟེན་པ་ཁ་ཅིག་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བློ་གྲོས་ཅི་རིགས་ཞུགས། །ལ་ལ་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་གཞན་དག་འདོད་པའི་བདེ་འགྲོར་ཉེར་དྲངས་ནས། །དགེ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་མཛད་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་ཡི། །རྒྱལ་ཚབ་འགྲོ་ལ་བྱམས་པ་བུ་ལ་མ་འདྲ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དང་བའི་བྱེད་པ་ཁྱོད་ལ་གཏད་པས་བསིལ་བའི་གཟིགས་པ་སྩལ་བའི་མོད། །ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཀུན་རིག་ཉིད་དང་མཚུངས་བཀོད་ནས། །ཚིག་གི་རྒྱ་མཚོ་ཅི་ཡང་ཕྱུར་བྱེད་བདུད་རྩི་རབ་སྦྱིན་འཇམ་པའི་དཔལ། །མིག་སྨན་རི་ངོས་ཀུནྡ་རྒྱུར་མཚུངས་འཇིག་རྟེན་བླ་མར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་བློ་ལྡན་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཐག་གནས་སྐབས་ནའང་། །སྲོག་ཆགས་སྡུག་བསྔལ་ཇི་ཙམ་དར་བ་དེ་སྙེད་བརྩེ་བ་འཕེལ་འགྱུར་བ། །
6-2
རང་དོན་མ་ཞེན་མྱ་ངན་འདས་ལའང་མ་ལགས་དེ་ཕྱིར་བསྟོད་འོས་པའི། །སྲོལ་འབྱེད་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་གཉིས་དང་རྗེས་འབྲང་རྣམས་ལའང་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྟོན་པའི་བཀའ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཤེལ། །མོས་པ་སྣ་ཚོགས་དར་ལ་ཉེར་བཞག་པས། །ཐ་དད་སྣང་བའི་ཕ་མཐའ་སུ་ཡིས་བགྲང་། །དེ་ཕྱིར་རང་བློའི་རྗེས་འགྲོ་འདི་ན་སྟོན། །འཕགས་མཆོག་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལུགས་དཔང་པོའི་དྲུང་། །ལྟུང་བ་བསྒྲུབ་པའི་རྒོལ་བ་ཕམ་བྱེད་པའི། །བླང་དོར་སྤོབས་པའི་བསླབ་གཞི་མཁས་པའི་དབང་། །ལེགས་བཤད་རྩོད་པའི་གྲྭ་འདིར་འགྱེད་དུ་བྱོན། །སྔོན་མེད་འཕྱོན་མའི་བུ་བཞིན་ཡིད་རྟོན་མིན། །སྔར་བརྗོད་སྤྲོས་པའི་ཁྲོམ་དབུས་ལམ་མི་རྟོལ། །དེ་ཕྱིར་དཔྱོད་ལྡན་སྙིང་ལ་འཇེབས་པའི་ཚིག །བརྟགས་ཀྱིན་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་བ་འདི་ན་རྒྱུ། ། འདིར་ཆོས་ཆེན་པོ་ནི། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཉིད་དོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེན་པོ་ནི། ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཐམས་ཅད། ཐོབ་པ་དང་། སྤངས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ལ་གནས་པའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །མོས་པ་ཆེན་པོ་ནི། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་མོས་པ་ཉིད་དང་། བསམ་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི། ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མཉམ་པའི་བསམ་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ། །
6-3
ཚོགས་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི། ས་ལ་ཞུགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་གསོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། དུས་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི། བསྐལ་པ་མི་ཉུང་བ་གྲངས་མེད་པར་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་སྦྱོར་བ་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཆེན་པོའམ། འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

《三戒庄严论》广释第二章
6-1
三戒庄严论广释第二章
以菩提心戒的本质和分类简要阐述
三戒庄严论广释第二章。顶礼一切佛菩萨！功德宝藏在您身上闪耀，智慧成为您自性。因此，如同除去棉线上的杂质般断除二障，证得无上菩提。虽然在您心中没有众生的概念，但您以种种方便，救度沉溺罪业的众生。我礼敬无与伦比的佛陀！
依靠您的教导，有些人以相应的智慧趋入三种菩提；有些人被引导至禅定和无色界；有些人则被引导至欲界善趣。您使众生的善业成熟，引导他们确定趋入佛母(般若)。我礼敬如慈母爱子般慈爱众生的佛子！
由于对您的诚信托付，您即刻赐予清凉的视线。您如同遍智一般，使一切所知清晰显现。您创造词海的洪流，赐予甘露——文殊菩萨，如同眼药、山坡、白莲花般纯净，我礼敬世间导师！
具足圆满菩提愿心的智者，即使处于极度痛苦的境况，对众生的痛苦越了解，慈悲之心就越增长。
6-2
不执著自利，也不停留于涅槃，因此值得赞颂。我礼敬开创道路的两位大车师及其追随者！
导师的教言如无垢水晶，由于众生各种不同的信仰(如同放置在不同颜色的丝绸上)，而显现出种种不同，谁能计数其边际？因此，我在此依据自己的理解来阐述。
在两位圣者传承作证之前，击败破坏戒律的争论者。精通取舍与建立学处的智者之王，请到这辩论场中一展才华！
不要如同相信前所未见的妓女之子一样轻信，也不要在喧嚣的市集中开辟新路。因此，具慧者心悦诚服的言语，经过审慎思考而生起的定解，才是此处的因由。
此中，大法是指：应用于宣说非常广大的大乘经典法门。大菩提心是指：为获得一切功德、断除一切过失的究竟果位——无上正等正觉而发起的菩提心。大胜解是指：对甚深广大的法生起胜解。大意乐是指：在清净增上意乐地，获得将一切众生视为与自己平等的意乐。
6-3
大资粮是指：入地的菩萨在每一刹那都积集无量福德智慧资粮。大时间是指：在无数非少量的劫中不间断地精进。大成就或大果是指：获得与一切众生不共的佛陀的大我性。
如是，具足七种"大"的特质，称为"大乘"，这是总摄菩萨道果的教法。


 །དེ་བས་ཐེག་པ་འདིར་ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མ་མོ་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་དང་དབྱེ་བས་མདོར་བསྟན། ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་སྲོལ་གཉིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། སྒོ་གསུམ་ཉེས་པ་མ་ལུས་སྤོངས་བྱེད་པའི། །ཚུལ་ཁྲིམས་བྱང་སྡོམ། ཞེས་པ། སྒོ་གསུམ་གྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ལུས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བྱང་ས་ལས། 
6-4
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་འདི་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཆོག་ཏུ་དགེ་བས་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དག་གི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེའི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ། སྟོང་གི་ཆ་དང་། གྲངས་དང་། ཆ་དང་། བགྲང་བ་དང་། དཔེ་དང་། རྒྱུར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །ཞེས་དང་། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སྤོང་བའི་སེམས་ནི་ཐོབ་པ་ལས། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་བཤད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འདིར་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་ལ་ཕན་པའི་གེགས་དང་། རང་གི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པ་ལས། གཞན་རྣམས་དང་ནི་བདག་ལ་ཡང་། །སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཀྱང་གང་ཕན་དང་། །ཕན་དང་བདེ་བ་རྣམས་བྱ་སྟེ། །བདེ་ཡང་མི་ཕན་མི་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་སྲོལ། 
6-5
རྣམ་གཉིས་དབྱེ་བ། ཞེས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱམས་པ་ལ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་ནོད་པ་རྒྱ་ཆེན་སྤྱོད་པའི་ཕྱོགས་ལས་འོངས་པ་དང་། འཕགས་པ་འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ནོད་པ་ཟབ་མོ་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་ལས་འོངས་པ་གཉིས་སོ།། །།
༄། །ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་སྲོལ་གཉིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་གསུངས་པ་བཤད་པ།
གཉིས་པ་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་སྲོལ་གཉིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་གསུངས་པ་བཤད་པ་དང་། བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་གསུངས་པ་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ། ཚུལ་ཇི་ལྟར་བླང་བ། བླངས་པ་མི་ཉམས་པར་བསྲུང་བ། ཉམས་ན་ཕྱིར་བཅོས་པ་གསུམ་ལས།
༈ ཚུལ་ཇི་ལྟར་བླང་བ།
དང་པོ་ནི། རིགས། ཞེས་པ། བླ་ན་མེད་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་། མཐུ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་། རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་ལ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཅན་ནི། སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་འདོད་དོ། །
6-6
རིགས་དེ་ལ་ས་བོན་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཁམས་དང་རང་བཞིན་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།

因此，应当按照此乘所说的菩萨学处——从众多千计的三藏母集中所出现的内容进行解说：以菩提心戒的本质和分类简要阐述，以二大车师传承的区分广泛解释，这两部分。
首先，关于"能断除三门一切过失的戒律即菩提心戒"。能断除身口意三门一切恶行的戒律，就是菩提心戒的定义。如《菩萨地》中说：
6-4
"菩萨正受持的这些戒律，超胜于一切正受持的戒律，因为它是无上的，具足无量福德蕴，由殊胜善意乐所生，是对治一切众生一切恶行的对治。依靠福德所摄持，正受持别解脱戒者的戒律，连此菩萨戒的百分之一都比不上，千分之一、数量、部分、计数、譬喻、因都比不上。"
《入行论》中也说："获得断除心，即说为戒度。"这里所说的"恶行"是指：对他人利益的障碍，以及对自己获得无上菩提的障碍。如《二十颂》中所说："对他及自己，虽苦若有益，利益安乐者应做，虽乐无益勿为之。"
"二大车师传承分类"是指：世尊弥勒菩萨传授给圣者无着的广大行派传承，以及圣者文殊菩萨传授给怙主龙树的甚深见派传承这两种。
6-5
二大车师传承的区分
解释《菩萨地》所说
第二，以二大车师传承的区分广泛解释，分为解释《菩萨地》所说和解释《大乘集学论》所说两部分。第一部分又分为受戒方式、守护不失坏、失坏后恢复三方面。
受戒方式
首先，关于"种姓"：成为无上正觉的根器并具有能力者，称为菩萨种姓。这又分为自性住种姓和修习所成种姓。其中自性住种姓是指：菩萨六处的特殊性，这是从一处传至一处，无始以来，由法性所获得的。修习所成种姓是指：从过去熟习善根而获得的。在这个语境中，两种都被接受。
6-6
这种姓也称为"种子"，也称为"界"和"自性"。


 །དེ་ཡང་བྱང་ས་ལས། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་བཟང་ལ་དགེ་བ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གོ་འཕང་དེ་ཙམ་དུ་བསྐྱེད་པར་དཀའ་བ། གཙོ་བོར་གྱུར་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། མི་གཡོ་བ། བླ་ན་མེད་པ། དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་རུང་གི དེ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས་གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་རིགས་མེད་པ་ནི། སེམས་ཀྱང་བསྐྱེད་ཅིང་འབད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རིགས་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བར་མ་བཤད་དེ། མཐར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སད། ཅེས་པ། འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་རྟགས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བྱང་ས་ལས། གང་དག་གིས་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གཞན་དག་གིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཡོད་པ་ནི་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། 
6-7
སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ནི། ཇི་སྲིད་དུ་དཀར་པོའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞི་ལས་ཟད་པར་རམ། ཁ་ཅིག་གིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ། རང་བཞིན་གྱིས་འདི་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ལ་དཀར་པོའི་ཆོས་འདི་དག་ཀྱང་མི་སྣང་ལ། ངན་སོང་དག་ཏུ་ཡང་སྐབས་འགའ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་ནས་ཡང་རིགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ནས། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལས། ཤས་ཆེར་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སོ་ཐར་གྱི། སྡོམ་ལྡན་གྱིས་ལེན། ཞེས་པ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་ལས། སྡོམ་པ་རྒྱ་ཆེར་དེ་ཡི་རྟེན། །ཞེས་དང་། ཇོ་བོའི་བྱང་ཆུབ་ལམ་སྒྲོན་ལས། སོ་སོ་ཐར་པ་རིས་བདུན་གྱི། །རྟག་ཏུ་སྡོམ་གཞན་ལྡན་པ་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡི། །སྐལ་བ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་དུ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པས། བསྙེན་གནས་ནི་གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་བཟུང་ལ། 
6-8
གཞན་རྣམས་ལས། གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་དགོས་སོ། །འདི་ལ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་ཡིན་གྱི། གནས་པའི་རྟེན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་མོད། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལ་ངོས་བཟུང་བའི་ཕྱིར། གནས་པའི་རྟེན་དུ་ཡང་ངེས་པར་དགོས་སོ། །ཡང་འགའ་ཞིག །ཉན་ཐོས་ཀྱི་འདུལ་བ་ལས་གླིང་གསུམ་གྱི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལས། འགྲོ་བ་གཞན་ལ་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་དང་། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་བྱང་སྡོམ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་དགོས་པར་གསུངས་པ་དང་བསྟུན་ནས། སེམས་ཙམ་ལུགས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་གསར་དུ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་སོ་ཐར་དང་འདྲ་བར་སྨྲའོ།

《菩萨地》中又说："由于菩萨种姓自然具足如是功德，且贤善、具德、具白法，因此堪为如来果位——如此难以生起、殊胜、不可思议、不动摇、无上之果位的因，若非此种姓则不堪能。"
又在同论中说："非菩萨种姓之人，虽发心安住于精进，但无缘圆满证得无上正等正觉。"因此，并未说不具种姓者不能生起（菩提心），因为最终一切众生都将成佛，最终证明一乘道理。
"觉醒"是指：果位圆满成就的标志。如《菩萨地》中说："由此而使他人能够了知'此是菩萨'的菩萨波罗蜜多种姓标志有六种：
6-7
布施波罗蜜多种姓标志、持戒波罗蜜多种姓标志、忍辱波罗蜜多种姓标志、精进波罗蜜多种姓标志、禅定波罗蜜多种姓标志和智慧波罗蜜多种姓标志。"
如是具足菩萨种姓者，只要未完全或部分断除基础烦恼——与白法相违的近烦恼，或未成为具近烦恼者，就会自然具足这些善法。当变成具近烦恼者时，这些白法在他身上也不显现，有时甚至会转生恶趣。但应知，菩萨即使转生恶趣，也因种姓而与其他转生恶趣的众生有很大差异，更为殊胜。
"具别解脱戒者受持"是指：《现观庄严论》发心品中说："彼依广大戒"，以及阿底峡尊者的《菩提道灯论》中说："恒时具足别解脱，七众戒律中之一，菩萨戒律具缘分，非此之外不具足。"由于八关斋戒不是永久性的，故未包括在内。
6-8
应具足其他戒律中的任何一种。对此，有人说这只是生起（菩萨戒）的基础，而非安住的基础。但这不合理，因为菩萨戒律的持戒已被确定，故也必须作为安住的基础。
又有人根据声闻律中所说"只有三洲的男女才能获得戒律，其他众生不能生起戒律"，以及别解脱戒是菩萨戒生起基础的说法推断，认为唯识宗的菩提心新生起的基础与别解脱戒相同。


 །དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས། དུད་འགྲོས་ཀྱང་བསྙེན་གནས་བླངས་པར་བཤད་པ་དང་། འཕྲོག་མ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་བསླབ་པའི་གཞི་ལ་བཀོད་པའི་བསླབ་གཞི་དེ་ཡང་དགེ་བསྙེན་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལ་དགེ་སློང་མ་གཏོགས་པའི་སོ་ཐར་ཐམས་ཅད་རང་གིས་བླངས་པ་ལས་ཐོབ་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་རིགས་མི་འདྲ་སྟེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བར། སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པར་འོས་པ་གང་ལ་ལ་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ། དེ་དག་ལས་ལ་ལ་ནི་གཞན་ལས་སམ། རང་ལ་ཡང་ལེན་པར་བྱེད་དེ། 
6-9
དེ་དག་ལས་ལ་ལ་ནི་རང་ཁོ་ན་ལས་ལེན་པར་བྱེད་དེ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བླང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གིས་སྡོམ་པ་གཞན་ལས་བླངས་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལ་གང་དག་རབ་ཏུ་དབྱུང་བར་འོས་པ་དང་། གང་དག་རབ་ཏུ་དབྱུང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་ལས་རག་ལུས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱུང་བས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྟན་པ་བརྟན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ལེགས་པ་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ནི་རང་ལ་རག་ལུས་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་པའི་སྡོམ་པ་རང་གིས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཡོད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་ན། གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་བ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། བཅུ་གཉིས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ། ཞེས་པ། སེམས་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་རྐྱེན་བཞི་དང་རྒྱུ་བཞི་དང་། སྟོབས་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །
6-10
དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་མོས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྐྱེན་དང་པོ། མཐོང་ཐོས་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཉན་ནས་མངོན་པར་དད་ཅིང་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྐྱེན་གཉིས་པ། ཆོས་མ་ཐོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ནུབ་ཏུ་ཉེ་བ་མཐོང་ན་འདི་སྙམ་དུ། ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བདག་གིས་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྙམ་ནས། དེ་དམ་པའི་ཆོས་བཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྐྱེན་གསུམ་པ། དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་ཏུ་ཉེ་བར་མ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དུས་ཀྱི་ཐ་མའི་ཚེ་དུས་ངན་པའི་སེམས་ཅན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུས་ཉོན་མོངས་པ་མཐོང་ཞིང་འདི་སྙམ་དུ། ཀྱེ་མ་སྙིགས་མའི་དུས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་བྱུང་གི འདིའི་སྐབས་སུ་དམན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་རྙེད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ན། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། རེ་ཞིག་བདག་གི་སེམས་བསྐྱེད་དང་གཞན་དག་ཀྱང་བདག་གི་རྗེས་སུ་སློབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། 
6-11
དེས་དུས་ཀྱི་ཐ་མའི་ཚེ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྙེད་དཀའ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྐྱེན་བཞི་པའོ། །རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་པོའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གཉིས་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་གསུམ་པ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡུན་རིང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དྲག་པ་བར་ཆད་མེད་པས་ཀྱང་མི་འཇིགས་པ་ནི་རྒྱུ་བཞི་པའོ།

这也不合理，因为在菩萨藏经中说到，畜生也可以受持八关斋戒，并且许多如抢女等被列入学处的基础也是优婆塞（居士），而且此处除了比丘尼戒外，一切别解脱戒都可以通过自受而获得，因此与声闻乘不同。如《摄抉择分》中所说："任何堪能正受戒律者，其中有些戒是从他人或自己受持，
6-9
有些则仅从自己受持，除了比丘戒以外。为什么呢？因为比丘戒不是所有人都堪能正受的。如果比丘戒不是从他人受持，那么谁应该出家、谁不应该出家，以及通过自主出家而出家的人，他们的教法都不会稳固，也不会有善说的法律。因此，比丘戒不仅仅依靠自己。如果除了比丘戒外的戒律可以自受，那为何还要从他人受持呢？这两者是守护正受断除恶戒的支分，即知惭与有愧。"
"十二生起因"是指：应知此心生起是从四缘、四因和四力而生。
6-10
其中，善男子或善女人见闻如来菩萨不可思议威力，由此因缘而信解大菩提并发起大菩提心，这是第一缘。虽无此见闻，但听闻菩萨藏经后生起净信，由于听闻正法而发心，这是第二缘。虽未听闻法，但见菩萨正法将要衰没时，心想："唉！为了消除无量众生的痛苦，为了使菩萨正法长久安住，我应当发心。"由于持守正法而发心，这是第三缘。虽未见正法将要衰没，但在末法时期见到被十种近烦恼所恼的恶世众生，心想："唉！大浊世已经到来，在此时期连下劣发心都难以获得，更何况无上菩提？暂且我发心，或许他人也会随学于我。"
6-11
由于末法时期发心难得，而信解大菩提并发起大菩提心，这是第四缘。种姓圆满是第一因。被善知识摄受是第二因。对众生生起悲心是第三因。虽经受长时间、种种、猛烈、无间断的轮回痛苦和修行苦行的痛苦而不畏惧，这是第四因。


 །རང་གི་མཐུས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་གི་སྟོབས། གཞན་གྱི་མཐུ་ལས་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་གཞན་གྱི་སྟོབས། སྔོན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་པས། ད་ལྟར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བ་ཙམ་མམ། དེ་དག་གི་བསྔགས་པ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མྱུར་དུ་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པའམ། མཐུ་མཐོང་བས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུའི་སྟོབས་སོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་སོ། །དེ་དག་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སམ། 
6-12
ནང་གི་རྒྱུ་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་འདི་གཉིས་ཚོགས་པའམ། སོ་སོ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་དེ་སྐྱེས་ན་ནི། དེ་བརྟན་པ་དང་། སྙིང་པོར་གྱུར་པ་དང་། མི་གཡོ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་སྟོབས་དང་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་གཉིས་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་དེ་ནི་མི་བརྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའང་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ནི། བྱང་ས་ལས། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན། ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་དང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་རྣམས་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པའི་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགེ་བ་དང་། བཟང་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་བཟང་བ་དང་། ལེགས་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་བརྟེན་པའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་སྤྱོད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། གཉིས་པ་ནི། བྱང་ས་ལས། དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། 
6-13
མདོར་བསྡུ་ན། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ལས་ལེགས་པར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉམས་པར་གྱུར་ན་ཕྱིར་གསོ་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གུས་པ་སྐྱེས་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། དང་པོས་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། གཉིས་པས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱིས་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྲེལ་ཡོད་ཅིང་ངོ་ཚ་ཤེས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བསྲུང་ལ། བསྲུངས་ན་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ནི་ལྷག་མ་གཉིས་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ན། བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་འཛེམ་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པའོ། །དེ་གཞན་དག་ལ་འཇིགས་ཤིང་གུས་པས་འཛེམ་པ་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །སློབ་དཔོན་ཛྙྱཱ་ན་ཀཱིརྟིས། འཇུག་པའི་རྣམ་པ་ནི་གང་ནས་བརྩམས་ཏེ་སྡོམ་པ་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ལ་འཇུག་པ་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

以自力希求无上正等正觉，这是内力。由他力而如此希求，这是他力。因为过去熟习与大乘相应的善法，今生仅仅见到佛菩萨，或仅仅听闻对他们的赞叹，就能迅速生起菩提心，更何况听闻正法或见到神通力？这是因力。此生依止善士、听闻正法、思惟等长时间熟习善法，这是加行力。依靠这些因缘聚集，或
6-12
内因和因力这两者聚集，或依靠各自（单独），所生起的菩提心是坚固的、精要的、不动摇的。从他力和加行力两者生起的菩提心则应知是不坚固的。
从如是因缘生起的菩提心本质可分为愿菩提心和行菩提心两种。第一种，如《菩萨地》中说："此中，菩萨最初发心，是菩萨一切正愿中的第一正愿，是摄集其他一切正愿的。"又说："此发心是缘于菩提和缘于众生利益的。此发心因为是一切菩提分善根的首要，故具足善、最善、妙、最妙、良、最良的功德，与依靠一切众生的身语意恶行相违。"
第二种，如《菩萨地》中说："此中，何为戒律的本质？
6-13
简言之，应知具足四种功德是菩萨戒的本质。哪四种？从他人善受持、意乐极为清净、若有失坏能恢复、为不失坏而生起恭敬安住正念。"其中，第一使人有愧，第二使人知惭，余下两者使人无悔。有愧且知惭者能守护正受持的戒律，若能守护则无悔。因此，正受持和意乐清净能引导其余两者。作不善业时，了知这非己分而回避，这是知惭。对他人生起畏惧与恭敬而回避，这是有愧。
智称论师说："行菩提心的相是：从何处开始，以受持戒律为前行，趣入布施等资粮，这就是行菩提心。"


 །དང་པོ་ལེན་པའི་ཆོ་ག་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་གསུངས་པ་ནི། 
6-14
ཀྱེ་མ་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་གྱུར་ཅིག །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཡང་བྱེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འགོད་པར་གྱུར་ཅིག །ཅེས་པ། ཙམ་ལས་མ་གསུངས་ལ། ཇོ་བོ་རྗེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ལེན་པའི་ཡུལ། སྨོན་ལམ་བཏབ་པས་ཆོས་མཐུན་མཁས་པ་དང་། ངག་རྣམས་རིག་བྱེད་དོན་འཛིན་གོ་ནུས་ལ། ཞེས་པ། བྱང་ས་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཆོས་མཐུན་པ་སྡོམ་པ་བླངས་པ་མཁས་པ་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་དོན་འཛིན་པ་དང་གོ་བར་ནུས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། སྨོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ། འཇུག་པའི་སྡོམ་པ་བླངས་པས་ཆོས་མཐུན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དམ་ཆོ་ག་ལ་མཁས་པ། ངག་གི་རྣམ་པ་རིག་བྱེད་ཀྱི་དོན་འཛིན་པ་དང་གོ་བར་ནུས་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སློབ་དཔོན་ལའོ། །དེ་ལས་གཞན་ལ་ནོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། བྱང་ས་ལས། མཁས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་ནོད་པར་ནི་བྱ་སྟེ། 
6-15
ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །སྔོན་བཏང་སྟོན་པར་འདུ་ཤེས་གསོལ་བ་བཏབ། །སྐྱབས་འགྲོ་དམིགས་ལ་ཕྱག་བྱ་ཅི་འབྱོར་མཆོད། །མདུན་དུ་ཙོག་པུའམ་པུས་བཙུགས་སྨོན་པ་བླང་། །སྤྲོ་བ་བསླབ་དང་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པས་བསྡུས། །ཞེས་པ། དང་པོར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས། ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་གསོལ་བ་ལན་གསུམ་བཏབ་ནས། སློབ་དཔོན་དགོངས་སུ་གསོལ། བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ། དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ། ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་མཆིས་ཀྱི་བར་དུ། རྐང་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག །སོགས་ཀྱིས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་བྱས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་ཏེ་ཕྱག་བཙལ་བ་དང་། ཅི་འབྱོར་པའི་མཆོད་པས་མཆོད་པ་ནས་སློབ་དཔོན་མདུན་དུ་བྱས་ཏེ། པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་པའམ། ཙོག་པུར་ཡང་རུང་བས་འདུག་སྟེ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བས། ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་ན་བཞུགས་པའི་ཞེས་པ་ནས། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བགྱིའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་བར་གྱིས་སྨོན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བླངས་ལ། དེ་ནས་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། 
6-16
བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཉིད་མི་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་བསླབ་བྱ་དང་། ཕན་ཡོན་བརྗོད་དེ། ཕན་ཡོན་ནི་བྱང་ས་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་འཇུག་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དེ་བསྐྱེད་ནས་རིམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་གྱི། མ་བསྐྱེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་སེམས་པ་ཡང་སེམས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།

第一受持仪轨，《菩萨地》中所说的是：
6-14
"愿我成就无上正等正觉！愿我利益一切众生，安置他们于究竟涅槃和如来智慧中！"
仅说到这里而已。由于阿底峡尊者详细宣说过，因此应随其传承而解释。首先，关于受戒对象："发过愿、如法、精通、善解语言表达意义且能理解"。
《菩萨地》中说："菩萨发过愿、如法、精通戒律、善解语言表达意义且能理解的这样的菩萨"。这段话的意思是：以愿菩提心发愿、受持行戒如法、精通菩萨藏或仪轨、能够理解并掌握语言表达的意义——具备这四种特征的上师。不应从其他人受戒，如《菩萨地》中说："虽然是精通者，但菩萨应当从一切菩萨处正受持戒律，
6-15
"等等。
"先行前行视为师，祈请皈依缘境礼，随力供养前跪坐，受愿喜学述利益。"
首先应当礼敬供养一切佛菩萨等前行仪式，对善知识生起导师想，以"如同往昔如来"等语句三次祈请后，"上师请垂念，我名为某某，从今日起直至菩提心要，皈依两足尊"等特殊皈依，观想世尊释迦牟尼佛和十方诸佛菩萨，以意作礼拜，随力而作供养，然后面对上师，将右膝盖着地或蹲踞而坐，双手合掌，从"十方住世"到"当般涅槃"之间的文句，受持愿菩提心戒。之后生起欢喜，
6-16
学习不失坏菩提心的学处，并宣说利益。关于利益，《菩萨地》中说："菩萨一旦发心，即入无上菩提大乘，也就是说，依照名称和术语，他被称为'菩萨'，因此，此发心是包含在趣入（行动）中的。菩萨发此心后，将逐渐证悟无上正等正觉，若未发心则不能证悟，因此，此发心是无上正等正觉的根本。菩萨对苦难众生具有悲心并欲救护他们，也是因为生起此心，因此，此发心与悲心相顺。"


 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དག་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། 
6-17
དེ་ལྟར་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་བསྡུ་བ་དང་། རྩ་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་དང་། རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འཇུག་པའི་ཆོ་ག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱག་བྱས་རྐང་པར་གཏུགས་ནས་གསོལ་བ་གདབ། །དྲི་དང་ཚོགས་གསོག་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས། །ཕྱག་བྱ་བསྐུལ་ནས་དྲི་ལན་དང་བ་བསྐྱེད། །གོ་བྱ་དྲི་དང་ཁས་ལེན་གྱུར་ན་བྱིན། །མཁྱེན་པར་གསོལ་དང་གཟིགས་འཇུག་གྱ་ཚོམ་མིན། །བསླབ་གཞི་ཕན་ཡོན་འཇུག་པའི་ཆོ་ག་ཡིན། །ཞེས་པ། སྔར་བཤད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཕྱག་བྱས་དེའི་རྐང་པ་ལ་གཏུགས་ནས། སློབ་དཔོན་ཁྱོད་ལས་ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཚིག་གིས་ལན་གསུམ་དུ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། །དེས་ཀྱང་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཉོན་ཅིག་ནས། གཞན་གྱིས་ནན་གྱི་ལེན་དུ་བཅུག་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་དྲིའོ། །སྙིང་ནས་སྤྲོ་ན་དེའི་འོག་ཏུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་མདུན་དུ་བཞུགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་བཞུགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་མདུན་དུ་བསམ་ལ། ཅི་འབྱོར་པའི་མཆོད་པ་དང་ཕྱག་བྱས་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱག་བྱས་ཏེ། པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་པའམ། ཙོག་ཙོག་པུར་འདུག་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ལན་གསུམ་དུ་བསྐུལ་བར་བྱའོ། །
6-18
དེ་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་འདུག་པའམ། ལངས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། དེས་སྡོམ་པ་ནོད་པ་དེ་ལ། མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱོད་ནས། སྨོན་ལམ་བཏབ་བམ་ཞེས་དྲིས་པ་ན། དེས་ཀྱང་བཏབ་ལགས་སོ། །ཞེས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ད་ནི་བདག་བསོད་ནམས་ཀྱི་གཏེར་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཟད་མི་ཤེས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་ཞིང་། སེམས་རབ་ཏུ་དད་པ་བསྐྱེད་ནས་ཅང་མི་སྨྲ་བ་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་འདུག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མདོར་བསྡུས་པ་སློབ་མ་ལ་བསྒོ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་དག་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་དག་བདག་ལ་ལེན་པར་འདོད་དམ་ཞེས་དྲི་བར་བྱའོ། །དེས་ཀྱང་ལེན་པར་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ཁས་ལེན་པར་གྱུར་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱོད་ཅེས་པ་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནོད་དམ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་། དེས་ཀྱང་ནོད་ལགས་སོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་ལན་གསུམ་གྱིས་སྡོམ་པ་བླངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་སྦྱིན་ནས། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡན་ལག་ལྔས་ཕྱག་འཚལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། 
6-19
མཁྱེན་པར་གསོལ་ལོ། །ཞེས་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བརྗོད་པས། དེ་དག་གི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཕྱག་བཙལ་ནས་བླ་མ་དང་སློབ་མ་ལྡང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་མ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱོད་ཉོན་ཅིག །ཅེས་པ་ནས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གཟིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་བརྗོད་ནས། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གསང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་བར་གྱིས་གྱ་ཚོམས་སུ་མི་སྨྲ་བ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་བསླབ་པའི་གཞི་ཕམ་པ་ལྟ་བུའི་གནས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཤད་ཅིང་། ཕན་ཡོན་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱའོ།

菩萨依止并安住于这种发心，修学菩萨学处，修习菩提分法，行持利益众生的事业，因此，此发心是菩萨学处的基础。
6-17
如是，应知初发心具有摄集、根本、随顺因和基础四种特性。
下面阐述行菩提心受持仪轨：
"礼拜触足而祈请，香供聚积视为师，礼拜劝请净答问，当告询问愿受持，请求垂知观入非率尔，学处利益行仪轨。"
应当礼拜前述善知识，触碰其足，以"上师，我从您"等语句三次祈请。上师也应以"善男子，请听"至"他人强迫你受持的吗"等话询问。若发自内心欢喜，接下来应观想面前有如来佛像，以及释迦牟尼如来等十方一切世界中安住的诸佛及其菩萨眷属，随力供养礼拜，以导师想礼拜善知识，右膝着地或蹲踞而坐，由上师以"菩萨"等语三次劝请。
6-18
然后，善知识无论坐着还是站着，向受戒者询问："名为某某的你，已发愿了吗？"受者应当回答："已发愿。"
接着，应当想："现在我将获得无上广大无尽无量的福德宝藏。"生起极大信心，默然合掌而坐。
然后善知识应将菩萨一切学处和简略戒律告知弟子，并询问："这些学处和戒律你愿意受持吗？"若其回答："愿意受持。"则应说："善男子，名为某某的你"直至"你愿受持利益众生的戒律吗？"弟子回答："愿受持。"如此三次，便完成了受戒。
如此方式授予菩萨戒后，以五支礼拜十方诸佛菩萨为前行，合掌而言："菩萨名为某某"至
6-19
"请垂知。"如此三次念诵，应知这已传入他们的心意。然后礼拜，上师与弟子起立。
随后，上师对弟子说："菩萨某某，请听"直至"智慧资粮将会增长"，这是教导观察。接着又从"菩萨名为某某"至"是秘密"的文句，教导不应随意宣说。
最后，应当讲解学处中如同他胜处等内容，并宣说利益。
;


 །མེད་ན་སྐུ་གཟུགས་སྤྱན་སྔར་རང་གིས་ལེན། །ཞེས་པ། གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་མེད་པར་གྱུར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བླང་བར་བགྱི་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་བསམས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། མཆོད་པའི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་གསོལ་བ་གདབ་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཞེས་པའི་ཚིག་སྤངས་པའི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམ་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་སྨོན་པ་དང་། འཇུག་པ་ནི། འདི་ལྟར་སྤྱན་སྔར་བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ནས་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་སམ། 
6-20
ཙོག་ཙོག་པུས་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ། བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ས་ཆེན་པོ་ལ་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་གསོལ་བ་འཚལ་ཏེ། དེ་དག་གི་སྤྱན་སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་དང་། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ལ། འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསླབས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་སློབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ད་ལྟར་སློབ་པ་རྣམས་བདག་གིས་ཡང་དག་པར་བླང་ངོ་། །ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་བརྗོད་ནས་ལྡང་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།། །།
༈ བླངས་པ་མི་ཉམས་པར་བསྲུང་བ་ལ། སྨོན་པའི་བསླབ་བྱ།
གཉིས་པ་བླངས་པ་མི་ཉམས་པར་བསྲུང་བ་ལ། སྨོན་པའི་བསླབ་བྱ་དང་། འཇུག་པའི་བསླབ་བྱ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། དཔལ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུའི་ཞལ་སྔ་ནས། སེམས་ཅན་བློས་མི་བཏང་བ་དང་། །སེམས་དེའི་ཕན་ཡོན་དྲན་བྱ་དང་། །ཚོགས་གཉིས་བསག་པར་བྱ་བ་དང་། །ཡང་ཡང་བྱང་སེམས་སྦྱང་བ་དང་། །དཀར་ནག་ཆོས་བརྒྱད་བླང་དོར་ཏེ། །ལྔ་པོས་སྨོན་པའི་བསླབ་བྱ་བསྡུས། །ཞེས་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ།
6-21
སེམས་ཅན་མི་བཏང་། ཞེས་སྨོས་པ། སེམས་ཅན་གང་དག་གིས་བདག་ལ་མི་རིགས་པ་གཅིག་བྱས་པས། བདག་དེ་ལ་སེམས་རྒྱང་བསྲིངས་ནས། ཤ་ཚ་བ་དང་བྲལ་ཏེ་ཕྱིན་ཆད་ཁྱོད་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་དུས་བྱུང་ཡང་མི་གདགས་གནོད་པ་ཟློག་པའི་དུས་བྱུང་ཡང་མི་ཟློག་སྙམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་བློས་བཏང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་ནས་སེམས་ཅན་གྱིས་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་དུ་གནོད་པ་བྱས་ན་ཡང་དེའི་ལན་ལེགས་པས་སློན་པ་ནི་སེམས་ཅན་བློས་མི་གཏོང་བ་སྟེ། མ་དྲོས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་གཅིག་དང་ལྡན་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །ཆོས་གཅིག་པུ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་བློས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སེམས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་སྨོན་སེམས་མི་འཆོར་བའི་ཐབས་སོ། །ཕན་ཡོན་དྲན་པར་བྱ། ཞེས་པ། ཕན་ཡོན་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལ་རྩིས་ཆེ་ཞིང་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བས་མི་ཉམས་པའི་ཐབས་ཏེ། དྲན་པར་བྱ་བའི་ཕན་ཡོན་ཀྱང་། ལམ་སྒྲོན་ལས། དེ་ལྟར་སྨོན་པའི་སེམས་དག་ནི། །བསྐྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ཡི། །མདོ་ལས་བྱམས་པས་རབ་ཏུ་བཤད། །ཅེས་པ། མདོ་དེར་དཔེ་ཉིས་བརྒྱ་སུམ་ཅུས་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། །
6-22
ཚོགས་གཉིས་བསག་དང་། ཞེས་པ་སྟོབས་སྐྱེད་པའི་ཐབས་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསག་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ལམ་སྒྲོན་ལས། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་གྱི། ཚོགས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུ། ཞེས་སོ།

"若无具德者，佛像前自受。"是指：若没有具足这些功德的人，则应在如来像前自己受持，观想十方一切如来，行礼拜供养等仪轨后祈请，除去"上师"一词，其余皈依等次第如前所述行持。愿行菩提心如是在佛前受持：将袈裟搭在一肩，右膝着地或
6-20
蹲踞而坐，如此说道："我名某某，向十方诸如来和安住大地的一切菩萨祈请，在他们面前，对于一切菩萨学处、一切菩萨戒律、律仪戒、摄善法戒和饶益有情戒，即过去一切菩萨所学、未来一切菩萨将学、十方现在一切菩萨正在学习的，我全部正受。"如此念诵两次或三次后起立。其余一切如前所述。
守护不失坏受持的学处——愿心学处
第二，守护不失坏受持的学处，分为愿心学处和行心学处两种。第一种，如吉祥月光童子所说："不舍弃众生，忆念发心利，积集二资粮，反复修菩心，取舍八法明，此五摄愿学。"依照这个次第：
6-21
"不舍众生"是指：某些众生对我做了不当的事情，我因此疏远他们，失去关爱，想着"即使有机会帮助你，我也不会帮助；即使有机会消除你的伤害，我也不会消除"，这种想法是舍弃众生。与此相反，即使众生对我的恩惠回报以伤害，仍以善报其恶，这就是不舍弃众生。如《无热恼请问经》中说："菩萨若具足一法，则能完全领受一切种类最胜佛法。何为一法？即不舍弃众生之心。"这是不失愿菩提心的方法。
"应忆念利益"是指：对具有利益的菩提心给予重视，视为最胜，这是使其不失坏的方法。应忆念的利益如《菩提道灯论》中说："如是愿菩提心，所生功德为何等，弥勒于《华严经》，详细为众已宣说。"在那部经中以二百三十个比喻进行宣说。
6-22
"积集二资"是指增长力量的方法，即积集福德和智慧的资粮。如《菩提道灯论》中说："福德智慧自性之，资粮圆满为其因。"


 །ཡང་ཡང་སེམས་སྦྱང་དང་། ཞེས་པ་འཕེལ་བའི་ཐབས་ཏེ། རྒྱུའི་སེམས་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དྲན་པར་བྱ་བ་དང་། དངོས་ཀྱི་སེམས་སེམས་བསྐྱེད་ཡང་དང་ཡང་དུ་བླང་བ་དང་། སྤྱོད་པའི་སེམས་རང་གི་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། དུས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་གཞན་གྱི་ཕན་བདེའི་དོན་དུ་བསྔོ་ཞིང་བཏང་བ་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་སྦྱང་བ་དང་། རྟག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྟོག་ཅིང་སྡིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་འཛེམ་པ་རང་གི་རྒྱུད་དག་པའི་སེམས་སྦྱང་བ་སྟེ། ལམ་སྒྲོན་དུ། བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་སེམས་དག་བསྐྱེད་ནས་ནི། །འབད་པ་མང་པོས་ཀུན་ཏུ་འཕེལ་བྱ་ཞིང་། །ཞེས་སོ། །དཀར་ནག་ཆོས་བརྒྱད་བླང་དོར་སྨོན་པའི་ཡིན། །ཞེས་པ་མི་བརྗེད་པའི་ཐབས་ཏེ། ལམ་སྒྲོན་ལས། འདི་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་དུའང་དྲང་དོན་དུ། །ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་ཞེས་གསུངས་ལ། དཀར་ནག་གི་ཆོས་འོད་སྲུངས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་བཤད་པ། བླ་མ་མཆོད་འོས་བསླུ་དང་གཞན་འགྱོད་པའི། །གནས་མ་ཡིན་ལ་འགྱོད་བསྐྱེད་བྱང་སེམས་ལ། །སྡང་བའི་ཚིག་སྨྲ་ཀུན་ལ་གཡོ་སྒྱུར་སྤྱོད། །
6-23
ནག་པོའི་ཆོས་སོ་མི་ཉམས་བྱེད་པའི་ཆོས། །སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་བརྫུན་དུ་མི་སྨྲ་དང་། །འགྲོ་ལ་ལྷག་བསམ་དག་པས་གནས་པ་དང་། །སེམས་བསྐྱེད་སྟོན་པར་འདུ་ཤེས་ཡོན་ཏན་བསྒྲག །དགེ་ལ་གཞན་འགོད་དེ་ཡང་བླ་མེད་དུའོ། །ཞེས་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་བཞི་ལས་བཟློག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། བླ་མ་དང་མཆོད་པར་འོས་པར་བསླུ་བ་དང་། གཞན་འགྱོད་པའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་འགྱོད་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཞེ་སྡང་གིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཡོ་དང་སྒྱུས་སྤྱོད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་བཞི་ལ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་བསམ་བཞིན་དུ་བརྫུན་མི་སྨྲ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་གནས་པར་བྱའི། གཡོ་དང་སྒྱུས་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ཅིང་ཕྱོགས་བཅུར་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་དགེ་བ་ལ་དགོད་པ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དགོད་ཀྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ཁྱད་པར་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཞུས་པའི་ཆོས་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ།། །།
6-24
༈ འཇུག་པའི་བསླབ་བྱ་ལ། བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ།
གཉིས་པ་འཇུག་པའི་བསླབ་བྱ་ལ། བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་། དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་གནས་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྡོམ་གནས་པས། །ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ལེགས་པར་བསླབ། །ཅེས་པས་མདོར་བསྟན་ནས། རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་བླངས་པ་རིས་བདུན་སྡོམ་པ་དང་། །ཞེས་པ། སོ་སོ་ཐར་པ་རིས་བདུན་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཅས་པ་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་བྱང་ས་ལས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་རིས་བདུན་པོ་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་སློབ་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་ཕ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཅི་རིགས་པ་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

"反复修心"是增长的方法，包括：忆念因位之心——慈心悲心；正行之心——反复受持菩提心；行位之心——修习布施自己的身体、受用及三世善根，为利益他人的安乐而回向奉献，修习利益他人的心；常时审视戒律，远离罪业和烦恼，修习净化自心的心。如《菩提道灯论》中所说："既已发起菩提愿心已，当以多方便勤修令增长。"
"取舍黑白八法是愿学处"，是不忘失的方法。如《菩提道灯论》说："于其他生中为了实义，应当守护如前所说学处。"黑白法如《迦叶问经》中所说，解释如下："欺师尊应供及令他人悔，于非忏处令生悔、向菩萨，发起嗔恨言、用欺诈普行。
6-23
这是黑法，与此相反为不失坏之法。即使为性命也不说妄语，以清净增上意乐住于众生，视发心者为导师宣其功德，令人行善且指向无上觉。"
应远离使菩提心失坏的四法。何为四法？欺骗上师和应供养者；在非忏悔处使他人生起忏悔；对已发菩提心的菩萨以嗔恨说非偈颂之语；以欺诈对待一切众生。
应学习使菩提心不失坏的四法。何为四法？即使为性命也不故意妄语；以清净增上意乐住于一切众生，不用欺诈；对已发菩提心的菩萨生起导师想，并在十方宣说真实功德；引导众生趣向无上正等正觉，而非声闻独觉乘。特别是欲速得神通者，应学习《圣观世音菩萨请问七法经》这部大乘经。
6-24
行心学处——净修学处的菩萨行
第二，关于行心学处，分为净修学处的菩萨行和违背此行成为堕罪之处两部分。
首先，"安住行心本性戒，善学三种戒律学"，这是概述，为详细解释而言："善受七众别解脱"，是指：安住于七众别解脱戒中任何一戒，称为菩萨律仪戒，这是为了显示如来所制定的即是戒律。如《菩萨地》中所说："此中，菩萨律仪戒是指正受持七众别解脱戒，即比丘戒、比丘尼戒、式叉摩那戒、沙弥戒、沙弥尼戒、优婆塞戒和优婆夷戒。应知这也随顺在家和出家的情况而定。"
;


 །སོ་སོ་ཐར་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་སྤོང་བའི་སེམས་པ་སྤོང་བ་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །
6-25
སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱར་རྟོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་ལ། མི་དགེ་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་སྤོང་པ་བཅུ། ཕལ་ཆེར། ཐམས་ཅད། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་། རིང་པོ། ཇི་སྲིད་འཚོ། བདག་ཉིད་ཀྱིས། གཞན་ལེན་དུ་འཇུག་པ། དེ་དག་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ། དེ་ལྟ་བུ་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྒྱའོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྡོམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་སློང་བའི་སྡོམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྡོམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་བསྲུང་བའི་སྡོམ་པ་དང་། ཕྱིས་ལེན་པའི་སྡོམ་པ་དང་། སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། སྡོམ་པ་འབྲིང་དང་། སྡོམ་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། ལེན་པའི་སྔ་རོལ་དུ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་པོ། སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་གཉིས་པ། དེ་ཕྱིན་ཆད་སྤོང་བའི་སེམས་པ་དབང་པོ་ལྔས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། རྟག་ཏུ་དེའི་ཕན་ཡོན་དང་ལྡན་པ། སྐབས་སྐབས་སུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་གསུམ་པ། སྡོམ་པ་ཇི་ལྟར་བླངས་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བ་ཉིད་འབྱུང་ཞིང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་འཕྲད་པའི་སྡིག་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་འཛེམ་ལ། 
6-26
བདག་འགལ་བ་དང་ངན་འགྲོར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་སེམས་པར་བྱེད་པ་བཞི་པ། བརྒྱལ་བརྗེད་ངེས་པས་སྡིག་པ་སྤྱོད་ན་མྱུར་བར་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ་ཕྱིར་འཆོས་ཤིང་ཕྱིན་ཆད་སྡོམ་པ་ལྔ་པ། ཕྱོགས་གཅིག་པ་དང་། དུས་ཐུང་ངུ་དང་། བདག་ཉིད་སྤོང་ལ་གཞན་ལེན་དུ་མི་འཇུག་པ། བསྔགས་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་ལ་ཡིད་བདེ་བ་མི་སྐྱེ་བ་དྲུག་པ། ཕལ་ཆེ་བ་དང་། དུས་ཡུན་རིང་བ་དང་། བདག་ཉིད་དང་གཞན་ཀྱང་འཇུག །བསྔགས་པ་དང་། ཡིད་དགའ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་བདུན་པ། ཐམས་ཅད། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་དང་། གཞན་དང་། བསྔགས་པ་དང་། ཡིད་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྐྱོན་མེད་པས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཉོན་མོངས་རྩེ་འཇིལ་བར་བྱེད། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པས་རྣམ་པར་གནོན་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་ཟིན་ཀྱང་རེ་ཞིག་ཀུན་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་པ་མེད་པས་རྒྱུན་གཅོད་དེ། དེ་ཐོབ་ན་གཏན་ནས་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྙེན་གནས་ནི་གནས་པའི་རྟེན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་ཏེ། འགྲེལ་པ་རྒྱ་མཚོའི་སྤྲིན་ལས། རྣམ་པས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ནི་བསྙེན་གནས་ཏེ། གནས་པའི་སྡོམ་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
6-27
རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བའི་བརྒྱར་དབྱེ་བ་ཕལ་ཆེར་སྨོན་པའི་རྟེན་དུ་རུང་ངོ་། །འདི་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདི་འཇུག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ་སོ་ཐར་པ་རིས་བདུན་གང་རུང་ལ་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར། སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་འབྲང་བ་ཡང་ཡོད་པར་ཤེས་ཏེ། བྱང་ས་ལས། ཇི་སྲིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདི་ལ་སློབ་པ་ན་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་ལྔ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

基于别解脱戒的《摄抉择分》中说："从非律仪中回转、具有能控制舍恶心思的五根者，称为律仪。
6-25
所正受持的律仪应知有一百种差别。"这包括：断除十不善业的各一方面有十种，大部分，全部，短时间，长时间，尽形寿，自己断，令他受持，宣说这些功德，对如此断恶生欢喜和快乐，如此共有一百种。
又在同论中说："律仪也应知有八种：发起律仪、摄持律仪、守护律仪、后受律仪、小律仪、中律仪、大律仪和清净律仪。"解释为：受持前造作舍恶的心意，是第一种；正受持舍恶并摄持，是第二种；从此以后，由五根所摄持的舍恶心思常具有其功德，有时具有实行，是第三种；如何受持律仪就如何守护，避免与恶友相遇的恶行，
6-26
心想"若我违背戒律堕入恶趣，这是不好的"，是第四种；若因昏迷忘记而行恶，迅速安立正念，忏悔并从此守戒，是第五种；只断一部分、时间短暂、自己断恶但不令他人受持、不宣说功德、对法相顺的事不生欢喜，是第六种；断大部分、时间长久、自己断恶也令他断恶、不宣说功德、不生欢喜，是第七种；断除一切、永远断、自己断恶也令他断恶、宣说功德并生欢喜，是第八种。
如此无过失地正受持，能削弱引发恶行的烦恼。色界行者以禅定律仪压制，虽遇缘但暂时不行恶；无漏律仪则断其相续，获得后永不行恶。未提及近住戒是因为它不适合作为常住的依止，如《海云释》中所说："以相差别的是近住戒，因为将住处律仪另外分开，所以成为八种。"
6-27
《摄抉择分》中所分的一百种大多可作为愿戒的依止。
对此应作如下思考：菩萨律仪戒被解释为七众别解脱戒中的任何一种，因此应知这七种别解脱戒也有持续到菩提的情况。如《菩萨地》中所说："直至未现前圆满成佛之前，学习菩萨无量戒蕴时，将获得五种功德。"


 །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་པར་འགྱུར་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་གང་ཟག་དམ་པ་དེ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་པའམ་ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐལ་བ་འདྲ་ཞིང་ཆོས་མཐུན་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་གྱུར་པ་དག་གནས་པ་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རང་འཁྲུངས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། ལུས་ཞིག་པ་གང་ཟག་དམ་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་མཚུངས་པར་གསུངས་པས་ཀྱང་ཤེས་ཏེ། 
6-28
སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་ན་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཡང་སྐྱབས་འགྲོ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་བར་དུ་བྱས་པས། དེ་ལས་ཐོབ་པའི་སོ་ཐར་ཡང་དེའི་རྗེས་སུ་ཅིས་མི་འཇུག་སྟེ། ཇི་སྲིད་འཚོ་བར་གྱི་སྐྱབས་འགྲོ་བྱས་པ་ལས། དེས་ཐོབ་པའི་དགེ་བསྙེན་ཡང་ཇི་སྲིད་འཚོ་བར་དུ་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱབས་འགྲོ་ཁོ་ནས་སོར་སྡོམ་ཐོབ་པ་ཡོད་པར། ཡང་འགྲེལ་པ་རྒྱ་མཚོའི་སྤྲིན་ལས། དཔེར་ན་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཉི་ཚེ་ལ་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར། སྨོན་ལམ་བཏབ་པས་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཞེས་སོ། ། འདི་ལ་ཁ་ཅིག །དེས་ན་བྱང་སར་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ངོས་བཟུང་བའི་སྐབས་སུ་སོ་ཐར་རིས་བདུན་ལ་གསུངས་པ་ནི། སོ་ཐར་རིས་བདུན་དངོས་དང་དེ་དག་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གཉིས་ཐུན་མོང་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བ་གཉིས་ཆར་ལ་གོ་བར་བྱ་ཡི། རིས་བདུན་འབའ་ཞིག་ལ་མི་བཟུང་ངོ་། །ཞེས་ཟེར་བ་ནི་རང་གི་འདོད་པ་དང་མ་མཐུན་པའི་གྱ་གྱུར་སྨྲས་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་དང་འགྲེལ་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ལ་མི་བསམ་པའི་གཏམ་མོ། །ཡང་དེ་དང་། གཞན་དག་གིས་ཀྱང་། ལྷ་དང་བྱིས་པའི་དགེ་སློང་མི་སྲིད་པར་སྨྲས་ཏེ། 
6-29
ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་པ་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཆུག་མོད། ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་དེ་སྐད་ཟེར་བ་མི་འཐད་དེ། དགེ་སློང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྔགས་སྟོབས་ཀྱིས་འོག་མིན་པའི་ལྷར་སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ལ་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ལྷར་ཡང་འགྱུར་བས་སོ། །ཡང་བྱིས་པའི་རྟེན་ཅན་ཡོད་པར་ཡང་གྲུབ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པའི་བྱིས་པའི་རོ་ལ་གྲོང་འཇུག་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་བྱིས་པའི་རྟེན་ཅན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། དེས་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས་དོར་བ་ན། སོ་ཐར་བཏང་ངོ་སྙམ་ན་དེས་གླང་པོ་ཆེའི་རོ་སྐྱེལ་བའི་ཆེད་ལྟ་བུར་གྲོང་འཇུག་ལ་ཞུགས་པ་ན་ཡང་། དེར་ཐལ་བས་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜྻི་ཏ་རླུང་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་དག་ལ་སྐུར་བའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རིགས་པ་འདིས་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་སེམས་རྗེས་འབྲང་བ་ཡང་འགྲུབ་བོ། །དེ་བས་ན། ལྷ་དང་བྱིས་པའི་དགེ་སློང་ནི། །འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་ལས་བཀག །ཅེས་པའང་རིག་སྔགས་འཆང་གི་འདུལ་བ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་ཚིག་གོ །

诸佛将关注此人，他将住于极大欢喜而命终，身体坏灭后将转生于那些与他同等持戒或具有胜妙菩提心、具相同根机、法相顺同、成为善知识的圣者居住处，他在今生将具足圆满戒波罗蜜无量福德蕴，在来世将自然获得戒性。因为说"身坏后与圣者和持戒者同等"，这也表明
6-28
若无律仪戒，如何能与他们同等？再者，因为皈依是直至菩提心要，从皈依所得的别解脱戒为何不能跟随到那时？就如依终身皈依而获得的近事戒也持续到终身一样。
仅以皈依也能获得别解脱戒，如《海云释》所说："例如，仅仅皈依也能正受持别解脱戒，同样地，发心也能正受持，因此说'由发愿'。"
对此，有些人说："因此，《菩萨地》在确认律仪戒时所说的七众别解脱戒，应当理解为实际的七众别解脱戒和菩萨戒共通的自性恶戒两者，不应仅限于七众戒。"这只是出于不符合自己意愿的曲解之言，是不考虑论师典籍和释论文字的言论。
又，此人和其他一些人也说，天人和婴儿不可能成为比丘，
6-29
对于声闻共同的（戒律）姑且可以这样认为，但对于大乘不共的（戒律）这样说是不合理的。因为持金刚比丘通过咒力在此生中就能成就为色究竟天的天人，同样也能成为欲界天人。
婴儿依止的比丘也是存在的，如对刚出生不久的婴儿尸体行转识入他身，那时他怎么不是婴儿依止者呢？如果认为他舍弃了异熟身就失去了别解脱戒，那么当他为了运送象尸等目的而行转识入他身时，也会有同样的过失，这就是对印度获得气心自在的班智达们的诽谤之辞。
通过这样的推理，也能证成别解脱戒随心而行。
因此，"天人和婴儿不能成为比丘"这句话，在持明咒者的律仪中是不应理的言论。
;


ཡང་འདུལ་བའི་ལུང་ཉིད་དུའང་། རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་བཞིན་དུ་ཡང་ཆོས་སྤྱོད་དེ། །དུལ་ཞིང་ཡང་དག་སྡོམ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད། །དགེ་སློང་དགེ་སྦྱོང་དེ་ཡིན་བྲམ་ཟེའང་དེ། །ཞེས་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་ཀྱང་གསུངས་པའི་ཕྱིར། 
6-30
དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་སློང་ཤི་འཕོས་པས་གཏོང་བའང་གད་མོའི་གནས་ཏེ། དེས་ན་སོ་སོ་ཐར་པ་ཡི། །སྡོམ་པ་ཤི་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས། །སྨྲ་བའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་ནི། །སྡེ་སྣོད་རྣམ་དབྱེ་མེད་པར་ཟད། །ཅེས་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་མེད་པར་སུ་ཐལ་གཟིགས་དགོས་པར་སྣང་ངོ་། །ཆོས་བསྒྲུབ་བསྲུང་དང་རྣམ་སྤེལ་དགེ་ཆོས་དང་། །ཞེས་པ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསྲུང་བ་དང་། རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་ཡུལ་དང་། བླ་མའི་ཡུལ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྒྲུབ་པའོ། །དྲན་པས་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྲུང་བར་བྱེད། ཤེས་བཞིན་གྱིས་སྤྱོད་པར་གྱུར་ཀྱང་ཕྱིར་གསོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་ནས་སྲུང་བར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ཟིན་པ་བརྗེད་མི་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྲུང་བའོ། །རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གནས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། ཡངས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཐོབ་པར་དཀའ་ཞིང་རྟོགས་དཀའ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཉེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། 
6-31
ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྐྱེ་བའི་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དང་། ཡང་དག་པའི་དང་། སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་ལྔའོ། །ཕྱི་མ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པའི་དང་། དེས་གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་དང་། དམ་པའི་ཆོས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སུ་འགྲོ་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བལྟ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་དང་། རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་བྱ་བའི་དང་། ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་མི་འབྲལ་ཞིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་གཅིག་པར་བྱ་བའི་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་སྟེ། སྨོན་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་སྨོན་པས་སྨོན་ལམ་མོ། །བཅུ་གཅིག་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་རྣམ་གསུམ་དུ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་གཞག་གཞན་རྣམས་འདུས་པ་ཡིན། སེམས་ཅན་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་དེ་དག་གི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་ལ། 
6-32
དེ་ལྟར་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་དང་། དཀའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། རྣམ་པར་བཞག་པ་འདི་ཐམས་ཅད་དུའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྡུད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་གནས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ།

又在《律经》中也说："身虽佩饰仍修法，调柔持戒修梵行，比丘沙门即是彼，婆罗门亦是此人。"因此也说明了胜义比丘，
6-30
这样的比丘因死亡而舍弃戒律的说法是可笑的。因此"别解脱戒，死亡后仍存在"，对说此言论的人来说："此人只是缺乏对藏经的辨别而已。"看来需要观察谁才是该经文所说的"缺乏对藏经辨别"之人。
"修行守护及增广善法等"，是指修行、守护和增长各种善法的戒律，称为菩萨摄善法戒。依靠自身、上师和施恩者等对象，使未生的善根得以生起，这是"修行"。通过不失正念的方式守护，即使有正知而行动，也通过忏悔的方式全面守护，因此使已生起的善法不被忘失而得以安住，这是"守护"。使善法增长是指使其超越平常状态，变得广大、增长和宽广，这也是通过菩萨的回向而实现的，由此甚至难以获得和难以证悟的菩提也变得临近，
6-31
应知变得真实临近。这又包括发心愿、生愿、行境愿、真实愿和大愿五种。后者又有十种：供养如来愿、受持如来所说正法愿、使正法次第出现愿、善修一切菩萨行愿、成熟一切众生愿、往诸佛国土见如来闻正法愿、清净自己佛土愿、生生世世不离佛菩萨并与菩萨同心同行愿、使一切利益众生事业有成果愿——因为对所愿之义发愿，所以称为愿。
"十一众生事业分三类，戒律安立余摄入。"将众生分为十一类，住于一切行为中利益他们的戒律，称为饶益有情戒。
6-32
如此三种戒律包括一切戒律、难行戒律、一切方面的戒律、圣者戒律、一切种类戒律、贫乏渴望戒律、今生后世安乐戒律和清净戒律，以上是一切安立。如《菩萨地》中所说："如前所说的一切戒律，应当了知都被律仪戒、摄善法戒和饶益有情戒这三种戒律所摄。"律仪戒能使心安住。
;


 །དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པས་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བས་ནི་གཞན་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་བྱང་ས་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་དག་ཏུ་ཟད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གནས་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་དུབ་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། 
6-33
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དེ་དག་ཏུ་ཟད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཡང་དེ་དག་ཏུ་ཟད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡང་དེ་དག་ཏུ་ཟད་དེ། དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལ་ནི་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསླབས་སོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་བསླབ་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་ན་གནས་པ་དག་ཀྱང་སློབ་བོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདས་འདོད་མི་ལྟ་མ་འོངས་ལ་མི་དགའ། །ད་ལྟ་བྱུང་ལ་ཞེན་མེད་དབེན་པར་དགའ། །ངག་རྟོག་ཡོངས་དག་བདག་ཉིད་ཁྱད་མི་གསོད། །དེས་བཟོད་བག་ཡོད་ཆོ་ག་འཚོ་བ་དག །རྣམ་བཅུས་དང་པོ་ལེགས་བསྡམ་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་པ། འདོད་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བའི་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པས་མི་ལྟ་བ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་ཀུན་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་དབེན་པ་དང་། ངག་དང་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། 
6-34
བདག་ལ་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་པ་དང་། ཤས་ཆེར་ངེས་པ་དང་། ཤས་ཆེར་བཟོད་པ་དང་། བག་ཡོད་པར་གནས་པ་དང་། ཆོ་ག་དང་འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུས་ན་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལེགས་པར་བསྡམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །སྦྱིན་ཚུལ་བཟོད་བརྩོན་བསམ་གཏན་ཉེར་གནས་ལྔ། །ཤེས་རབ་ལྔ་སྟེ་བཅུས་ནི་དགེ་ཆོས་དང་། །ཞེས་པ། ལུས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་ན་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བ་ཡོད་ན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་། རང་གི་ལུས་ལ་མི་ལྟ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མ་ཆགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བླང་བ་སྦྱིན་པ་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། འོང་བ་མཐོང་ཞིང་འབྲས་བུ་ལ་ལྟ་བ་དང་། 
6-35
སུ་གང་འདོད་པ་ལ་དངོས་པོ་དེ་སོ་སོར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། རྐང་ཡན་ཆད་རང་གི་ལུས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། །སྐྱུགས་ཏེ་སྦྱིན་པ་ནི་ཕྱི་ནང་འདྲེས་མའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །བཟོད་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའོ།

摄善法戒能使自己的相续完全成熟佛法。饶益有情戒能使其他众生的相续完全成熟。正如《菩萨地》中所说："菩萨一切事业仅此而已，即：为了今生安乐而令心安住，无有身心疲倦地令佛法圆满成熟，令众生圆满成熟，
6-33
菩萨戒律仅此而已。菩萨戒律的利益也仅此而已。菩萨戒律的作用也仅此而已，没有比这更高的，也没有比这更殊胜的。过去发愿证得大菩提的诸菩萨也是如此修学，未来的菩萨也将如此修学，现在住于十方无边无际世界的菩萨也正在如此修学。"
现在解释三种戒律的清净修持："不视过去欲，不喜未来事，不著现在境，欢喜修静处。语思完全净，自己不轻蔑，堪忍及谨慎，轨则饮食净。此十善防护，成为第一戒。"这是指：不以贪爱心去看已远离的欲望，不以显明欢喜的贪爱心注视未来的事物，对现在得到的利养与恭敬不过分执着，身心远离，语言和思想完全清净，
6-34
不轻贱自己，多数时候确信，多数时候忍耐，安住于谨慎，以及轨则和饮食的清净。通过这十种方式，律仪戒便成为善防护的戒律，也就是清净圆满戒律的意思。
"施戒忍精进，禅定五依止，智慧五种成，此十成善法。"这是指：如果过分执着身体和受用，就会注视身体和受用。有所注视就不会完全布施。因此，这是布施波罗蜜多的违品，若不随顺它，就会成就布施波罗蜜多。布施的本质是什么？是对一切资具和自身不执着的菩萨无贪与生俱来的心思，以及由此引发的身语业，即完全舍弃布施对象，以及舍弃一切无过失的布施物，住于律仪，看见所布施物的来源并观察果报，
6-35
对任何想要的人分别施予那些物品。
分类而言：从足以上施舍自己的身体是内物布施，除此之外施舍布施物是外物布施，吐出（食物）布施是内外混合布施。
持戒的违品是破戒。其本质和分类前已说明。
忍辱的违品是对众生的恼害心。


 །བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་སམ། ཡང་ན་རང་བཞིན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཅི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པ་སྟེ། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་རྗེ་འབའ་ཞིག་གི་ཅི་མི་སྙམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་མོས་པའི་བཟོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་གཉིད་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ལེ་ལོ་བརྟེན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྡུ་བ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ། 
6-36
སྦྱངས་པ། བར་ཆད་མེད་པ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བསམ་གཏན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ། དགེ་བ། སེམས་གནས་པ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སམ། ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་ལམ་དེ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི། འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྒྱུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དང་། 
6-37
དགེ་བའི་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་པ། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ནང་གི་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། ཤེས་བྱ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཚོགས་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའོ། །ཚོགས་གསུམ་ནི། དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཡང་ན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལྔའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་གནས་ལྔ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ལྔའོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་བཅུ་གཅིག་པོ་ལ་བཅུ་གཅིག་གིས། །འཚམ་པའི་དོན་བྱེད་ལྷག་མའི་ལེགས་བྱེད་ཡིན། །
6-38
ཞེས་པ། ཕན་འདོགས་པའི་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ལན་དུ་ཕན་གདགས་པ་སྙམ་པའམ། ལྷག་པར་ཉེ་བར་གནས་པས་དོན་བྱེད་དོ། །གྲོགས་དགོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་གྲོགས་བྱེད་པས་དེ་དག་ཉིད་ལ་གྲོགས་བྱེད་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ།

 །བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་སམ། ཡང་ན་རང་བཞིན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཅི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པ་སྟེ། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་རྗེ་འབའ་ཞིག་གི་ཅི་མི་སྙམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་མོས་པའི་བཟོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་གཉིད་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ལེ་ལོ་བརྟེན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྡུ་བ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ། 
6-36
སྦྱངས་པ། བར་ཆད་མེད་པ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བསམ་གཏན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ། དགེ་བ། སེམས་གནས་པ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སམ། ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་ལམ་དེ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི། འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྒྱུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དང་། 
6-37
དགེ་བའི་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་པ། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ནང་གི་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། ཤེས་བྱ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཚོགས་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའོ། །ཚོགས་གསུམ་ནི། དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཡང་ན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལྔའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་གནས་ལྔ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ལྔའོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་བཅུ་གཅིག་པོ་ལ་བཅུ་གཅིག་གིས། །འཚམ་པའི་དོན་བྱེད་ལྷག་མའི་ལེགས་བྱེད་ཡིན། །
6-38
ཞེས་པ། ཕན་འདོགས་པའི་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ལན་དུ་ཕན་གདགས་པ་སྙམ་པའམ། ལྷག་པར་ཉེ་བར་གནས་པས་དོན་བྱེད་དོ། །གྲོགས་དགོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་གྲོགས་བྱེད་པས་དེ་དག་ཉིད་ལ་གྲོགས་བྱེད་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ།

 །བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་སམ། ཡང་ན་རང་བཞིན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཅི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པ་སྟེ། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་རྗེ་འབའ་ཞིག་གི་ཅི་མི་སྙམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་མོས་པའི་བཟོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་གཉིད་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ལེ་ལོ་བརྟེན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྡུ་བ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ། 
6-36
སྦྱངས་པ། བར་ཆད་མེད་པ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བསམ་གཏན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ། དགེ་བ། སེམས་གནས་པ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སམ། ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་ལམ་དེ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི། འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྒྱུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དང་། 
6-37
དགེ་བའི་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་པ། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ནང་གི་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། ཤེས་བྱ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཚོགས་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའོ། །ཚོགས་གསུམ་ནི། དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཡང་ན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལྔའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་གནས་ལྔ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ལྔའོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་བཅུ་གཅིག་པོ་ལ་བཅུ་གཅིག་གིས། །འཚམ་པའི་དོན་བྱེད་ལྷག་མའི་ལེགས་བྱེད་ཡིན། །
6-38
ཞེས་པ། ཕན་འདོགས་པའི་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ལན་དུ་ཕན་གདགས་པ་སྙམ་པའམ། ལྷག་པར་ཉེ་བར་གནས་པས་དོན་བྱེད་དོ། །གྲོགས་དགོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་གྲོགས་བྱེད་པས་དེ་དག་ཉིད་ལ་གྲོགས་བྱེད་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
忍辱的本质是什么？依靠各别观察的力量，或者说对于自然（造成的）伤害不以为意、对一切（伤害）不以为意、对一切（事物）不以为意；是无执着的心和纯粹慈悲的不以为意。分类为：对他人造成的伤害不以为意的忍辱、忍受痛苦的忍辱、以及对法确定思考的信解忍辱。精进的违品是依于睡眠等安乐而依赖懈怠。精进的本质是什么？为了摄集无量善法和利益众生而菩萨心的欢喜、
6-36
修习、无间断、无颠倒，以及由此产生的身、语、意的行动。分类为：铠甲精进、摄集善法精进、利益众生精进。禅定的违品是产生禅定地中烦恼。禅定的本质是什么？以听闻和思维菩萨藏为前行的菩萨们世间和出世间的专注心，善心，安住心，止观之分或双运道路的两分。分类为：为了今生安乐而修的禅定、成就菩萨三摩地功德的禅定、利益众生的禅定。般若波罗蜜多的违品是五种邪慧：不了知福德果报的利益、不了知善法因、于果报中颠倒行持、不了知颠倒的对治、
6-37
不了知善法的行持。般若波罗蜜多的本质是：趣入一切所知、已入一切所知、善于分别诸法，趣入五明处——内明、因明、医方明、声明、工巧明。分类为：通达了知所知实相、精通五明三藏、利益众生。三藏是：有义法之藏、无义法之藏、非有义非无义法之藏。或者说，作为五种违品之对治的五处，如实通达了知的五种智慧。如是通过修行波罗蜜多而圆满清净摄集善法的戒律。十一种众生以十一种，契合之事行余者善行。
6-38
这是说，对于想要以利益回报利益的人，以真正欢喜为前导，以财物和恭敬回报利益之心，或以特别亲近而行利益。对于需要帮助的人，则通过协助他们自己的事业而前往帮助他们自己。


 །སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །འཇིགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབས་པར་བྱེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མྱ་ངན་བསང་བར་བྱེད་དོ། །ཡོ་བྱད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །གནས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་གནས་བྱིན་པར་བྱེད་དོ། །མཐུན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་དག་པར་བསྐྱང་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ། །ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཚར་བཅད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བསྟན་པ་ལ་འདུན་པར་བྱེད་པས་གྲོགས་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།། །།
༈ དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་གནས་བཤད་པ།
གཉིས་པ་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་གནས་བཤད་པ་ལ།
༈ ཕས་ཕམ་པ་ལྟ་བུའི་སྡེ་ཚན།
ཕས་ཕམ་པ་ལྟ་བུ་དང་། 
6-39
ཉེས་བྱས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ༡ རྙེད་བཀུར་ལྷག་ཞེན་བདག་བསྟོད་གཞན་སྨོད་དང་། །ཞེས་པ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་ཏེ་བདག་བསྟོད་པ་དང་གཞན་ལ་སྨོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་དང་པོའོ། ༢ །སེར་སྣས་ཟང་ཟིང་ནོར་དང་ཆོས་མི་སྟེར། །ཞེས་པ། ལོངས་སྤྱོད་དག་ཡོད་དེ། བདོག་བཞིན་དུ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བཀྲེན་པ་དང་། མགོན་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པའི་སློང་བ་པོ་ལེགས་པར་འོངས་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་སྲ་བས་ཟང་ཟིང་མི་གཏོང་བ་དང་། ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལེགས་པར་འོངས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བགོ་བཤའ་མི་བྱེད་པ་ཕན་པའི་གནས་ལྟ་བུ་གཉིས་པའོ། ༣ །ཁྲོ་བ་གཞན་འཚེ་ཤད་སྦྱངས་ཀྱིས་མི་བཟློག །ཅེས་པ། ཚིག་རྩུབ་པོར་སྨྲས་པ་ཙམ་གྱིས་གཏོང་བར་མི་བྱེད་དེ། ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ལྟ་བུ་འཕེལ་བར་བྱེད་ལ། ཁྲོ་བས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས་ལག་པའམ། བོང་བའམ། དབྱུག་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྡེག་པར་བྱེད། རྣམ་པར་འཚེ་བར་བྱེད། རྣམ་པར་མཐོ་འཚམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁྲོ་བའི་བསམ་པ་བདོ་བ་ཁོ་ན་ཞེ་ལ་བཟུང་སྟེ། གཞན་དག་གིས་ཤད་ཀྱིས་སྦྱངས་ཀྱང་མི་ཉན་ཅིང་མི་བཟོད་ལ། བསམ་པས་མི་གཏོང་བ་འདི་ཡང་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་གསུམ་པའོ།
6-40
༤ །གཡོམ་ལས་ཆོས་ལྟར་བཅོས་མོས་སྟོན་པ་བཞི། །ཞེས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། བདག་ཉིད་དམ་གཞན་དག་གི་གཡོམ་ལ། དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་ལ་མོས་ནས། དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་། སྟོན་པ་དང་། འཇོག་པ་ནི་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་བཞི་པའོ། །ཀུན་དཀྲིས་ཆེན་པོས་སྡོམ་པ་འཇིག་བྱེད་པ། །ཕམ་པ་ཉིད་གསུངས་ཆུང་དང་འབྲིང་ལ་མིན། །ཞེས་པས་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོས་སྤྱད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གཏོང་བར་འགྱུར་ལ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བྱང་ས་ལས། བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་བྱས་ན་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་གསོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྐལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ན། ཐམས་ཅད་བྱས་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟར་བཅོས་པ་ཡིན་གྱིས། ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

对于痛苦的人，则使痛苦完全平息。对于恐惧的人，则从恐惧中救护。对于处于痛苦中的人，则消除忧伤。对于无资具的人，则为其取得。对于想要住所的人，则给予住所。对于想和谐相处的人，则随顺其心。对于需要真正养护的人，则使其真正欢喜。对于入于邪道的人，则加以折伏。对于怀恨的人，则通过使其向往佛法而帮助他们。如此，通过这十一种圆满成就而使利益众生的戒律得以清净圆满。
其违品成为过失之处的解说
第二、对其违品成为过失之处的解说：
他胜罪类
有他胜罪类和恶作类两种。第一是：1. "贪著利养恭敬自赞毁他"，贪著利养和恭敬，自我赞叹并诋毁他人，这是菩萨他胜处似法的第一种。2. "吝啬不施资具财物与法"，虽然拥有受用，但在具足财物的情况下，以贪著的本性对痛苦的人、贫穷的人、无依者和无靠者等善意到来的乞求者心生悭吝而不布施资财，以及因为吝法而对善意到来的求法者不分享佛法，这是他胜处似法的第二种。3. "瞋怒伤害他人谴责不退"，不因被说粗语就放弃（瞋恨），而是增长此种瞋恨的缠缚，被瞋恨所胜而用手、石块或棍棒打击众生，伤害众生，完全侵犯众生，以及怀着瞋恨的意图执持于心，即使他人再三劝说也不听从、不忍受、意念不放弃，这也是他胜处似法的第三种。
6-40
"虚伪伪装佛法妄作信解"，诽谤菩萨藏，对自己或他人的虚伪伪装成正法而产生信解，喜爱那些伪装成正法的（教法），宣讲和安立（这些伪法），这是他胜处似法的第四种。"以大缠缚破戒行为，称为他胜，对小中不然。"以上四种他胜处似法中的任何一种，如果以大缠缚行持，则舍弃菩萨戒律的律仪，但以小或中缠缚则不会。如此，《菩萨地》中也说："这四种是他胜处似法，菩萨如果从中做了任何一法，则此生中没有积集和摄取广大菩提资粮的机缘，更何况做了全部？此生中也没有清净意乐的机缘，这是伪装成菩萨的人，而不是真正的菩萨。"


 །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། 
6-41
ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གཉིས་ཁོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བཏང་བར་འགྱུར་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དང་། ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །འོ་ན་ཀུན་དཀྲིས་ཆེན་པོ་གང་ལ་ཟེར་ཞེ་ན། རྒྱུན་མི་ཆད་སྤྱོད་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་མེད་དང་། །དེས་མགུ་དགའ་དང་དེ་ཉིད་ཡོན་ཏན་དུ། །ལྟ་བ་དེ་ལ་ཀུན་དཀྲིས་ཆེན་པོ་ཟེར། །ཞེས་པ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། དེས་མགུ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་དགའ་བ་དང་། དེ་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་ལྟ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།
༈ ཉེས་བྱས་ཀྱི་སྡེ་ཚན།
གཉིས་པ་ཉེས་བྱས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནི། ༡ མི་མཆོད། ཅེས་པ། ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མམ། སྐུ་གཟུགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པའི་བྱ་བ་ཆུང་ངུ་དང་། ཕྱག་གཅིག་ཙམ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ཙམ་གྱིས་བསྟོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དད་པ་གཅིག་ཙམ་ཡང་མ་བྱས་པར་ཉིན་མཚན་འདའ་བར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ།
6-42
༢ །འདོད་པ་དང་ལེན། ཞེས་པ། འདོད་པ་ཆེ་བ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པ་བྱུང་བ་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ན་ཡང་ངོ་། ༣ །རྒན་སོགས་ལ་མི་གུས། ཞེས་པ། ཆེས་རྒན་ཞིང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བཀུར་སྟི་བྱ་བར་འོས་ལ་ཆོས་མཐུན་པར་མཐོང་ན། ང་རྒྱལ་གྱིས་ནོན་ཏམ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སམ། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་ཡང་རུང་སྟེ། ལངས་ཤིང་སྟན་མི་སྟོབ་པའོ།

如是所说。
6-41
又总之，仅由两种因菩萨戒律的律仪也会被舍弃：舍弃对无上正等正觉的发愿，以及以大缠缚行持他胜处似法。如是所说。那么，什么叫做大缠缚呢？"相续不断行、无惭无愧与，以此满足喜，视其为功德，此称大缠缚。"因为这四种菩萨他胜处似法相续不断地行持，不生起丝毫的惭愧，以此感到满足且欢喜，并视此为功德，应当了知这就是大缠缚。
恶作类
第二、恶作类是：1. "不供养"，若每日未对三宝或佛像、制成经卷的佛法及佛塔做些微供养，或仅以一拜、一偈赞叹，或对功德未生起哪怕一点随顺的信心，就让日夜过去，则有过失且有违犯。
6-42
"接受贪欲"，如果接受生起的贪欲心、不知满足、贪执利养和恭敬，也是如此。3. "对长者等不恭敬"，若见到年长且具功德、应当恭敬的如法者，无论是被傲慢所胜、怀恶意或带着瞋恨心，都不起身让座位。


 ༤ །དྲིས་ལན་མི་སློན། གཞན་དག་སྨྲ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་ལ། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་འདྲི་བ་ལ་ང་རྒྱལ་སོགས་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པས། རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཚིག་སླར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་དང་། ༥ མགྲོན་གཉེར་བར། མི་འགྲོ། གཞན་དག་གི་ཁྱིམ་མམ། གཙུག་ལག་ཁང་གཞན་ནམ། ཁྱིམ་གཞན་དང་། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་བོས་པ་ལ། སེམས་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པས་བོས་པ་བདག་གིར་མི་བྱེད་པས་མི་འགྲོ་བ་དང་། ༦ གསེར་སོགས་བསྟབས་པ་མི་ལེན་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་གསེར་དངུལ་སོགས་ནོར་གྱི་རྣམ་པ་མཆོག་རྣམས་དུས་ཀྱིས་བསྟབས་པ་ལས་ལེན་དུ་མི་བཏུབ་པར་སྤོང་བ་དང་། ༧ ཆོས་འདོད་མི་སྦྱིན། གཞན་ཆོས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་སམ་རང་བཞིན་གྱི་ཕྲག་དོག་ཅན་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། 
6-43
ཆོས་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ༨ ཚུལ་འཆལ་སོགས་འདོར་དང་། སེམས་ཅན་མ་རུངས་པ་རྣམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་རྣམས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་ཡལ་བར་འདོར་བའམ་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་དང་། ༩ དད་ཕྱིར་མི་སློབ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞན་དག་གི་སེམས་བསྲུངས་པས་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བ་དང་། དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སོ་སོ་ཐར་པའི་འདུལ་བ་ལས་བཅས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས། གཞན་གྱི་ཡིད་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་མི་སློབ་པ་དང་། ༡༠ སྙིང་ལས་ཆུང་ངུར་གནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དོན་ཉུང་བ་དང་། བྱ་བ་ཉུང་བ་དང་། སྙིང་ལས་ཆུང་ངུས་གནས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བཅས་པ་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་བཞིན་སློབ་པ་དང་། ༡༡ སྙིང་རྗེས་མི་བགྱིད། མཚམས་མེད་པའི་ལས་མང་པོ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་དང་། སེར་སྣས་འཇུངས་པའམ། གཞན་གྱི་ནོར་ཕྲོགས་པ་དང་། བུད་མེད་མགོ་གཙང་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་འདོད་པས་གཟིར་བ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་སྦྱང་ན་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ལ་འདུ་ཤེས་བསྒྱུར་ཏེ་དང་། 
6-44
མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་འབྱེད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་གནས་ལས་སློང་བའི་ཆེད་དང་། གཏམ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མགུ་བར་བྱས་ཤིང་འདུན་པར་བྱས་ཏེ་དབང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཁོ་ནས་གསོད་པ་དང་། མ་བྱིན་ལེན་པ་དང་། མི་ཚངས་སྤྱོད་པ་དང་། བརྫུན་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྩུབ་དང་། འཁྱལ་བའི་ཚིག་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། འདིར་བྱང་ས་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསྟན་པ་མི་འཇིག་པར་རྗེས་སུ་བསྲུང་བས་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བརྟེན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ༡༢ །ལོག་འཚོ་བདག་གིར་སྤྱོད། ཚུལ་འཆོས་པ་དང་། ཁ་གསག་དང་། ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བ་དང་། རྙེད་པས་རྙེད་པར་བྱེད་འདོད་པ། ལོག་པས་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་བྱུང་བ་རྣམས་བདག་གིར་བྱེད་ཅིང་མི་འཛེམ་ལ་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ༡༣ རྒོད་དང་རྒོད་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མ་ཞི་ཞིང་མ་ཞི་བ་ལ་དགའ་ལ། རྟ་སྐད་དུ་རྒོད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་རྩེ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་ཅ་ཅོ་འདོན་ལ། རྒོད་ཅིང་གཡེང་བ་བསྟན་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་རྒོད་དུ་གཞུག་པར་འདོད་པ་རྣམས་དང་། ༡༤ མྱ་ངན་འདས་ལ་རྒྱབ་ཕྱོགས་སྨྲ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་གནས་པར་མི་བྱ་ཡི། 
6-45
མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིགས་པར་མི་བྱའོ།

"不回答问询"，他人说话并交谈，真心表示兴趣并询问时，若带着傲慢等三种心态之一，不以理智的方式给予回应。5. "被邀请作客不去"，被邀请到他人家中、其他寺院或其他住所，以及对于食物、饮料、衣服等资具的邀请，带着这三种心态之一而不接受邀请不前往。6. "不接受施予的黄金等"，以这种心态拒绝接受适时施予的黄金白银等殊胜财物。7. "不给予求法者法"，对于希求佛法的人，以这种心态或本性嫉妒而
6-43
不给予佛法。8. "舍弃破戒者等"，对于恶劣众生和破戒者，因这种因缘而以这种心态漠视或轻视他们。9. "为了信心不学习"，世尊为了护持他人的心，使不信者生信，使有信者增长，制定了别解脱戒律中的诸多规定，为了护持他人的心，不如声闻那样学习。10. "安住于细小用心"，对于世尊声闻弟子们事少、务少、以细小用心而住所制定的戒律，如声闻那样学习。11. "不以悲心行事"，对于从事多种无间业、一心执著伤害他人、吝啬悭贪或掠夺他人财物、妇女头部清净（寡妇）希求不净行而感到痛苦者，具有与之相关的心念若不净化则会增长非福德，为了利益众生而转变想法，和
6-44
为了使其与不善知识分离、从不善处拔济、以各种谈话使其欢喜、令其趣向并使之调伏，不仅仅以悲悯之心依止杀生、不与取、不净行、虚妄语、离间语、粗恶语、绮语。在此，《菩萨地》中说："已出家的菩萨，为了守护不使声闻教法灭亡，绝不能以任何方式行不净行。"12. "接受邪命谋生"，对于伪装、奉承、量度形势、以利求利等邪命谋生的行为，接受而不避忌，也不去除。13. "掉举"，心被掉举所控而不寂静、喜欢不寂静，如马嘶鸣般喧闹，到处游戏并发出喧嚷声，表现出掉举散乱，想要使他人也掉举的人们。14. "背对涅槃而说"，不应以明显欢喜而安住于涅槃，
6-45
而应背对涅槃而住。也不应害怕烦恼。


 །དེ་དག་ལས་སེམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་འཁོར་བ་ན་འཁོར་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་བལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ༡༥ ཚིག་མི་བཙུན་དང་། ཚིག་མི་བཙུན་པར་འགྱུར་བའི་དྲི་ངས་དང་། མི་སྙན་པ་དང་། གཏམ་ངན་པར་འགྱུར་བ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་མི་བསྲུང་ཞིང་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ༡༦ དོན་འགྱུར་བྱེད་པ་སྤོང་། གནོད་པའི་ཐབས་དང་། ཐབས་དྲག་པོ་གང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་མཐོང་བ་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡིད་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཐབས་དེ་མི་བྱེད་པ་དང་། ༡༧ གཤེ་ལན་གཤེ་དང་། གཞན་དག་གཤེ་བ་ལ་ཕྱིར་གཤེ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་ལ་ཕྱིར་ཁྲོ་བ་དང་། བརྡེག་པ་ལ་ཕྱིར་བརྡེག་པ་དང་། མཚང་འབྲུ་བ་ལ་ཕྱིར་མཚང་འབྲུ་བ་དང་། ༡༨ ཁྲོས་འདོར། གཞན་དག་ལ་ཉེས་པ་བྱས་སམ། ཉེས་པ་བྱས་སུ་དོགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཤད་ཀྱིས་སྦྱང་བར་མི་བྱེད་ལ་ཡལ་བར་དོར་བ་དང་། ༡༩ ཁྲོ་བ་ལེན། གཞན་དག་ལ་ཁྲོ་བའི་བསམ་པ་འབྱུང་ཞིང་འཛིན་ལ་བྱུང་བ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། 
6-46
༢༠ འདོད་ཕྱིར་འཁོར་སྡུད། རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་སྡུད་པར་བྱ་བ་དང་། ༢༡ ལེ་ལོ་མི་སེལ་དང་། སྙོམས་ལས་དང་ལེ་ལོ་སྐྱེས་ཏེ་གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ཉལ་བའི་བདེ་བ་དང་། བློས་འབེབས་པའི་བདེ་བ་དུས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚོད་མ་ཡིན་པ་བདག་གིར་བྱེད་པ་དང་། ༢༢ འདུ་འཛིའི་གཏམ་ཆགས། འདུ་འཛིའི་གཏམ་ལ་ཀུན་ནས་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དུས་ཡོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ༢༣ གདམ་ངག་མི་ནོད་དང་། སེམས་གནས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འདོད་ལ། གདམ་ངག་གིས་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པའམ། ཤེས་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་གདམ་ངག་ནོད་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། ༢༤ སྒྲིབ་པ་དང་ལེན། འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་སྒྲིབ་པ་བྱུང་བ་དང་དུ་ལེན་ཅིང་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ༢༥ བསམ་གཏན་རོ་ལ་བལྟ། བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱང་བར་བྱེད་ཅིང་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་བལྟ་བ་དང་། ༢༦ ཉན་ཐོས་ཐེག་སྤོང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་མཉན་པར་མི་བྱའོ། །བཟུང་བར་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པར་ཡང་མི་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། 
6-47
བཟུང་བས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བསླབ་མི་དགོས་སོ། །ཞེས་དེ་ལྟར་བལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ༢༧ དེ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཡོད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་བརྩོན་པ་མ་བྱས་པར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཡལ་བར་བོར་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ༢༨ མུ་སྟེགས་ལ། རང་ཚུལ་དོར་བརྩོན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་པར། མུ་སྟེགས་ཅན་ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་དག་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ༢༩ ཕྱི་མ་ལ་དགའ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རང་ཚུལ་དང་ཡང་མ་འགལ་བར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་པར་བྱེད་ལ། དེས་དགའ་བར་འཛིན་ལ། དེས་རངས་པར་བྱ་བ་དང་། ༣༠ ཐེག་ཆེན་སྐུར་འདེབས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ནམ། སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐུ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཟབ་པ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་གནས་དག་ཐོས་ན་མ་མོས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་ཏེ། འདི་དག་ནི་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན། ཆོས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་མ་ཡིན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།

不应当完全远离这些烦恼，如此菩萨应当认为："我必须在三无数劫中轮回，圆满正等正觉。"这样观想并如此宣说。15. "不尊重言语"，不防护也不消除会导致不尊重言语的恶臭、不悦耳和恶名的真实事物。16. "舍弃利益行为"，看见某种加害方法或猛烈方法能够利益众生，但为了保护自己内心的不悦而不采用该方法。17. "骂人以回骂"，对他人的辱骂予以回骂，对瞋怒予以回瞋，对打击予以回击，对揭短予以反揭短。18. "瞋怒舍弃"，对于对他人造成的过失或怀疑造成过失，不进行劝诫而置之不理。19. "接受瞋怒"，对他人生起瞋怒心且持续，接受所生起的瞋怒。
6-46
"为贪欲摄众"，由于耽著于得到服侍和供养，以有所求的心摄集眷属。21. "不消除懈怠"，生起昏沉懈怠，不适时不适量地接受睡眠的安乐、躺卧的安乐和放逸的安乐。22. "贪著闲谈"，以贪著闲散交际谈话的心使时间虚度。23. "不受教诫"，虽然想要专注修习止心，但假装已经完成教诫所教之事或假装已经了知而不去接受教诫。24. "接受障碍"，接受生起的贪欲障碍而不予消除。25. "视禅定味为功德"，体味禅定的滋味且视禅定的味著为功德。26. "舍弃声闻乘"，菩萨不应听闻声闻乘相应的法，不应受持，也不应学习。这样认为并宣说："菩萨听闻和受持声闻乘相应的法有什么用？无需学习那些。"
6-47
"与此同时，虽有菩萨藏，未精进于菩萨藏，舍弃菩萨藏而精进于声闻藏。28. "舍弃自宗而精进于外道"，未精进于佛陀圣教而精进于外道异教徒的论著。29. "喜爱后者"，不违背自宗而精通外道论著，以此为乐，以此满足。30. "诽谤大乘"，从菩萨藏中听闻关于真实义或基于佛陀和菩萨威力的甚深极甚深处时，不生信解反而诽谤："这些无有意义，不符合佛法，不是如来所说，不能给众生带来利益和安乐。"
;


 ཞེས་ཟེར་བ་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་སྐུར་པ་འདེབས་ཀྱང་རུང་ངོ་།
6-48
༣༡ །བདག་བསྟོད་གཞན་སྨོད་དང་། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་དག་ལ་བདག་བསྟོད་ཅིང་གཞན་སྨོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ༣༢ ཆོས་དོན་མི་འགྲོ། ཆོས་སྒྲོག་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འབེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་ཟིན་ནམ། ཆུད་པར་མི་ནུས་པའམ། མ་ཐོས་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། ༣༣ ཆོས་སྨྲ་ཁྱད་གསོད་དང་། ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ལ་བསམ་བཞིན་དུ་ཁྱད་དུ་གསོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་མི་བྱེད་ལ་འཕྱ་ཞིང་སྟིང་བར་བྱེད་པ་དང་། ༣༤ ཡི་གེ་རྟོན་སྨྲ། ཆོས་ལ་མ་གུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚིག་འབྲུ་ལ་རྟོན་གྱི། དོན་ལ་རྟོན་པར་མི་བྱེད་ཅེས་སྨྲ་བ་དང་། ༣༥ སེམས་ཅན་བྱ་གྲོགས་མིན། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་པའམ། ལམ་དུ་འགྲོ་ཞིང་འོང་བའམ། ཡང་དག་པའི་ཐ་སྙད་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་བའམ། ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་བའམ། བྱེ་བ་བསྡུམ་པའམ། དགའ་སྟོན་ནམ། བསོད་ནམས་བྱེད་པ་ལ་གྲོགས་བྱེད་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། ༣༦ ནད་པར་རིམ་གྲོ་བྲལ་དང་། ནད་པ་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་དང་འཕྲད་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནུས་བཞིན་དུ་མགོན་མེད་རྟེན་མེད་པ་གཞན་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཕྱིར་འཚོ་མི་ནུས་པ་ལ་རིམ་གྲོ་དང་བསྙེན་བཀུར་མི་བྱེད་པ་དང་། 
6-49
༣༧ སྡུག་མི་སེལ། ནད་གཡོག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་གྲོགས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། ༣༨ །བག་མེད་པ་ལ་རིགས་པ་མི་སྟོན་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་དོན་ལ་ཚུལ་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པ་དག་མཐོང་ན་རིགས་པ་ཚུལ་བཞིན་སྟོན་པ་གཞན་དང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡང་མེད་ལ། བདག་གིས་ནུས་བཞིན་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། ༣༩ ཕན་ལན་མི་འཇལ། སེམས་ཅན་ཕན་འདོགས་འདོགས་པ་རྣམས་ལ་བྱས་པ་མི་གཟོ་ཞིང་བྱས་པ་མི་ཚོར་ཏེ་མཐུན་པའི་ཕན་གདགས་པས་ལན་དུ་ཕན་མི་འདོགས་པ་དང་། ༤༠ མྱ་ངན་མི་བསང་དང་། སེམས་ཅན་ཉེ་དུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལས་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་མི་སེལ་བ་དང་། ༤༡ འདོད་པ་མི་སྟེར། ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་སློང་བ་ལ་ཡོ་བྱད་དེ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་མི་སྟེར་བ་དང་། ༤༢ འཁོར་གྱི་དོན་མི་བྱེད། འཁོར་བསྡུས་ལ་དུས་དུས་སུ་ལེགས་པར་འདོམས་པ་དང་། ལེགས་པར་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་དང་། འཕོངས་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་དད་པ་ཅན་ལས་ཟས་དང་། གོས་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་རྣམས་ཆོས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྣམས་དགོས་བཞིན་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། ༤༣ གཞན་བློ་མི་བསྟུན། གཞན་དག་གི་སེམས་དང་མཐུན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། 
6-50
༤༤ དེ་བསྔགས་མི་བརྗོད་དང་། གཞན་དག་གི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་རང་གིས་མི་བརྗོད་པའམ། གཞན་དག་གིས་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ༤༥ འོས་པ་ཚར་མི་གཅོད་དང་། སེམས་ཅན་སྨ་འབེབས་པར་རིགས་པ་དང་། ཆད་པས་བཅད་པར་རིགས་པ་དང་། བསྐྲད་པར་རིགས་པ་རྣམས་སྨ་མི་འབེབས་པ་དང་། འབེབས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཆད་པ་བཅད་པས་མི་འཆོས་པ་དང་། འཆོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྲོད་པར་མི་བྱེད་པའོ། ༤༦ །རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས། སྐྲག་པར་མི་བྱེད། རྫུ་འཕྲུལ་དང་། རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་དང་། མཐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་ལ། སེམས་ཅན་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་རིགས་རྣམས་སྐྲག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་འདུན་པར་བྱ་བའི་རིགས་རྣམས་འདུན་པར་བྱ་བ་དང་། དད་པས་སྦྱིན་པ་སྤོང་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སྐྲག་པར་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ།

这样说是自己不如理作意或随从他人而诽谤。
6-48
"自赞毁他"，以有所求的心和瞋恨心对他人自我赞叹并贬低他人。32. "不前往听法"，在宣说佛法或讨论正法相关话题时，虽然已经了解或无法了解或并非没有听闻，却不前往。33. "轻视说法者"，故意轻视说法者，不予恭敬，而是嘲笑讥讽。34. "说依文字"，由于对法不恭敬而说"应当依文字，不应依义"。35. "不助众生办事"，众生的事务是这样的：确定事情，或在路上往返，或进行正确的言谈和行为，或守护受用，或调解纠纷，或举行喜宴，或行持福德，不去帮助这些事情。36. "对病人无照顾"，遇到生病的病人，自己虽有能力却对无依无靠、不能依赖他人而无法自行恢复健康的人不提供照料和服侍。
6-49
"不消除痛苦"，应当了解像照顾病人那样，作为消除痛苦的帮助者也是一样的。38. "对放逸者不教导正理"，见到以不如法方式从事今生和来世之事的人，没有其他人和自己有能力如理教导，自己虽有能力却不教导。39. "不报答恩惠"，对于有恩于己的众生不知恩不感恩，不以相应的利益回报其恩惠。40. "不消除悲伤"，不消除众生因亲属和财物而生起的痛苦中的悲伤。41. "不给予所需"，对于正当请求食物、饮料等所需之物的人，虽然拥有这些资具却不给予。42. "不做眷属之事"，对已经摄集的眷属，不经常善加教诫，善加引导，为那些缺乏的人如法向有信心者寻求食物、衣服、医药和资具，虽有需要却不做这些。43. "不随顺他人意愿"，不随顺他人的心意。
6-50
"不称赞他人"，不亲自宣说他人的真实功德，或对他人的善言不说"善哉"。45. "不折伏应折伏者"，对应当降服的众生、应当惩罚的和应当驱逐的，不予降服，即使降服了也不通过惩罚来纠正，即使纠正了也不予驱逐。46. "不以神变使惊惧"，具有神变、幻化和各种神力，对于应当使惊惧的众生类型不使其惊惧，对于应当使其向往的众生类型不使其向往，为了使人以信心布施而不以神变使其惊惧，则有过失且有违犯。


 །ཞེ་དྲུག་ང་རྒྱལ་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱིས་སྤྱད་ཉོན་མོངས་ཅན། །སྙོམས་སེམས་བག་མེད་ཀྱིས་བྱས་ཉོན་མོངས་མིན། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ཕྲག་དོག་པ་དང་། མ་གུས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་དབང་གིས་སྤྱད་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་ཉེས་པར་འགྱུར་ལ། སྙོམས་ལས་དང་ལེ་ལོའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་སམ། 
6-51
བག་མེད་པ་སྟེ་བརྗེད་པས་བྱས་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བརྩེ་དང་ཕན་འདོད་དགོས་དབང་ཚོར་བས་གཟིར། །སེམས་འཁྲུགས་ཉེས་མེད། དེ་ཉིད་ལ་དོན་ཆེན་པོའི་ཆེད་དུ་བརྩེ་བ་དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕན་པའི་ཆེད་དང་། དགོས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་དབང་དང་། ནད་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བས་གཟིར་བ་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་། ནུས་པ་མེད་པ་དང་། མཐུ་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་སྤྱད་པ་ནི་ཉེས་མེད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་ནི། བྱེད་ལས་བསམ་པ་གཞི་ལས་བསགས་པ་ལྔ། །ཆུང་འབྲིང་ཆེར་དབྱེ་ཕལ་ཆེར་ཞེ་སྡང་གིའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དང་། བྱེད་ལས་དང་། བསམ་པ་དང་། གཞི་ལས་དང་། བསགས་པ་ལྔ་ལས། ཉེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱས་པར་གཞི་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཉེས་པ་དེ་དག་གི་རྩ་བའང་ཕལ་ཆེར་ཞེ་སྡང་ལས་ཡིན་ཏེ། བྱང་ས་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉེས་པ་ནི། ཕལ་ཆེར་ཞེ་སྡང་ལས་འབྱུང་གི འདོད་ཆགས་ལས་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་ཤིང་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། 
6-52
གང་ཅི་སྤྱོད་ཀྱང་རུང་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། བྱ་བར་རིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་མི་རིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྡང་བ་ནི། བདག་དང་གཞན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ་ནི་ཉེས་པར་འགྱུར་བར་རིགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།། །།
༈ ཉམས་ན་ཕྱིར་བཅོས་པ།
གསུམ་པ་ཉམས་ན་ཕྱིར་བཅོས་པ་ནི། ཕམ་པས་གཏོང་ཕྱིར་སླར་བླང་འབྲིང་ནི་གསུམ། །ཐ་མ་གཅིག་མདུན་དངོས་པོ་བརྗོད་པས་བཤགས། །མཐུན་པའི་གང་ཟག་མེད་ན་ཡིད་ཀྱིས་བསྡམ། །ཞེས་པ། གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་བྱུང་བར་གྱུར་ན། དེས་སྡོམ་པ་བཏང་བ་ཡིན་པས། སླར་ནོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བྱང་ས་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཚེ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཕྱིར་ནོད་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཕམ་པ་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྐལ་བ་མེད་པ། ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
6-53
ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འབྲིང་གིས་ཉེས་པ་བྱུང་ན་ནི་སྡོམ་པ་གཏོང་བ་མེད་དེ། བྱང་ས་ལས། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕམ་པའི་ཆོས་རྣམས་བྱས་པས་དགེ་སློང་གིས་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་གཏང་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕམ་པའི་ཆོས་ལྟ་བུ་ལན་ཅིག་ཙམ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པ་བླངས་པ་བཏང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ།

四十六种傲慢和怀恶意所做的是染污过失，
平等心放逸所为则非染污。
被傲慢所胜、怀恶意、瞋恨、嫉妒、不恭敬中任一控制而行的，成为染污的过失，而由昏沉懈怠或无记心或
6-51
放逸即忘失而做，虽有过失且有违犯，但不成为染污过失。以慈爱、利益之愿、必要因缘、被感受所逼、心乱则无过。对于这些，为了重大目的而慈爱，为了暂时利益，与需要相关的权力，被疾病等感受所折磨，心乱，无能力，虽有力量但不是其境，这些情况下的行为是无过失的。自性与，作用动机所依积聚五，分小中大大部分属瞋恨。从自性、作用、动机、所依和积聚五个方面，应当了知这些过失也有小、中、大的区别，详细内容如《摄抉择分》中所述。这些过失的根本大部分是来自瞋恨，如《菩萨地》中说："世尊说菩萨的过失大部分来自瞋恨，而不是来自贪欲，应当了知。"这其中的意趣应当这样理解：菩萨对众生有爱著，以对众生的慈爱为基础，
6-52
无论做什么都是菩萨的事业，不是不该做的，做应当做的事不应成为过失。菩萨对众生的瞋恨，不是对自己和他人的有益行为，这也不是菩萨的事业，所以做不应做的事成为过失是合理的。如是所说。
若有损坏如何忏悔
第三、若有损坏如何忏悔："因他胜舍故，应重受；中三；下则一人前，说明事物忏；无适合之人，则以意守护。"如果有具大缠缚的菩萨发生他胜处似法，则已舍弃戒律，应当重新受持。如此，《菩萨地》中也说："菩萨虽然舍弃了已经正受的（戒律），此生中仍有再次受持菩萨戒律律仪的机会，不像比丘别解脱戒中犯了他胜罪就完全没有机会。"
6-53
若由中等缠缚生起过失，则不会舍弃戒律。《菩萨地》中说："就像比丘因犯他胜法而舍弃别解脱戒那样，菩萨仅仅一次行持他胜处似法，并不会舍弃已正受的菩萨戒律律仪。"如是所说。


 །དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དེ་ནི་བཤགས་པ་ཙམ་གྱིས་འདག་སྟེ། གང་ཟག་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་འཛིན་ནུས་པ་གསུམ་མམ་དེ་ཡན་གྱི་མདུན་དུ་འདུག་སྟེ། །འདི་སྐད་ཅེས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགོངས་སུ་གསོལ། བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་ལ། ཇི་སྐད་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པའི་གཞི་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདུལ་བ་དང་འགལ་བ་ཉེས་བྱས་ཀྱིས་ནོངས་པ་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང་སྟེ། དེ་དག་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བདག་བཤགས་ཤིང་མཐོལ་ཏེ་མི་འཆབ་བོ། །བཤགས་ཤིང་མཐོལ་བས་བདག་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་གྱི། མ་བཤགས་མ་མཐོལ་ན་བདེ་བར་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉེས་པ་ལ་ཉེས་པར་མཐོང་ངམ། ཞེས་དྲི། དེས་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་སྨྲ་བར་བྱའོ། །ཕྱིན་ཆད་ལེགས་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་དམ། དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་སྡོམ་མོ། །
6-54
ཞེས་ལན་གསུམ་དུ་བརྗོད་དོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུང་ངུས་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་བྱུང་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉེས་བྱས་རྣམས་གཅིག་གི་མདུན་དུ་བཤགས་པར་བྱའོ། །མཐུན་པའི་གང་ཟག་མེད་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་མདུན་དུ་བཤགས་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་བསྡམ་པར་བྱའོ། །ཕུལ་དང་སྨོན་པ་གཏང་དང་ལོག་ལྟས་གཏོང་། །གཞན་དུ་ཚེ་འཕོས་ནས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འབྲང་། །རྣམ་དག་ཕན་ཡོན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ལུགས། །དེ་ཡང་། སྨོན་སེམས་བཏང་བ་དང་། ཀུན་དཀྲིས་ཆེན་པོས་ཕམ་པ་སྤྱད་པས་དང་། བསླབ་པ་ཕུལ་བས་དང་། ལོག་ལྟ་སྐྱེས་པས་གཏོང་བར་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བར་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་གཏོང་རྒྱུ་དེ་དག་མ་བྱུང་ན་སྡོམ་པ་འདི་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་བར་དུ་འགྲོ་ཏེ། བྱང་ས་ལས། ཚེ་བརྗེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འོག་དང་། སྟེང་དང་། ཐད་ཀ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེས་པ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་བ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་བརྗེས་ཏེ་བརྗེད་ན་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲན་པ་གསོ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་ནོད་པར་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི། གསར་དུ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཕན་ཡོན་ཀྱང་བྱང་ས་ལས། 
6-55
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། རྗེས་སུ་སློབ་པས་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དགེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་གཞི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་། སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་འབྲས་བུ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་གིས་བཙུན་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་དགོངས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།
༄། །བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་གསུངས་པ་བཤད་པ།
གཉིས་པ་བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་གསུངས་པ་བཤད་པ་ལ།
༈ ལེན་པའི་ཆོ་ག།
ལེན་པའི་ཆོ་ག །མི་ཉམས་པར་བསྲུང་བའི་ཐབས་དང་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རབ་དང་སེམས་བརྟན་དགེ་བའི་བཤེས་མདུན་དུ། །ཡན་ལག་བདུན་མཐར་དམ་བཅའ་ཚིག་བརྗོད་པས། །སྨོན་འཇུག་ཅིག་ཅར་བླང་ཞིང་དགའ་བ་བསྒོམ། །
6-56
མེད་ན་རང་གིས་སྐུ་གཟུགས་སོགས་ལས་བླང་། །ཞེས་པ། སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷ་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ལེན་པ་ཉིད་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ཡིན་པས་ཆོ་ག་ལོགས་པ་མི་བཞེད་ལ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱང་དེ་ལྟར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ།

因此，此过失只需通过忏悔即可清净。应当坐在能理解并能持受言语表示的三位或三位以上人士面前，说如下言："具寿们请听！我名为某某，从所说之事中，犯了违背菩萨律仪的如是恶作罪过，我向具寿们忏悔披露而不隐藏。通过忏悔披露，我将安乐而住，若不忏悔披露，则不得安乐而住。"他们也应问："你是否见到过失为过失？"彼应回答："见到。"又问："从今以后能善好守护吗？"彼应回答："善好守护。"
6-54
如是重复三次。对于因小缠缚而犯他胜处似法及其他恶作罪，应在一人面前忏悔。若无合适的人，应以自己的心意面前忏悔，并且从今以后应当守护。"交还和发愿舍，邪见舍，转生他处亦随行，清净功德圣无著轨。"此外，通过舍弃发愿菩提心、以大缠缚行持他胜罪、交还学处、生起邪见而舍弃（戒律），如《摄抉择分》中所说。若无这些舍弃的因缘，此戒律将持续到菩提心要为止。如《菩萨地》中说："即使转生，无论投生于下方、上方还是四面八方任何地方，菩萨不会舍弃已经正受的菩萨戒律律仪。菩萨虽然转生并忘记，依靠亲近善知识而恢复忆念，只需一再受持，而不是重新正受。"如是所说。功德也如《菩萨地》中说：
6-55
"菩萨戒体具有四种功德，通过正受并随学，应当了知是为了自利、他利、利益众多有情、安乐众多有情、怜悯世间、天人的利益安乐而行善。通过摄受无量菩萨学处而了知其无量。通过为一切众生利益安乐而住，了知此是利益一切众生。通过摄持并给予无上正等正觉果而了知其果德与功德巨大。"如是所说。以上已依照尊者无著的意趣如实解释完毕。
学处集中所说的解释
第二、对《学处集》中所说的解释：
受持的仪轨
受持的仪轨和不失坏护持的方法两者中，第一是："具信心坚固，于善知识前，七支后，宣誓说誓言，誓愿与行愿，同时受持并修习欢喜。
6-56
若无师，则自己从佛像等处受持。"师尊寂天认为，受持入行菩提心就是受持菩提心戒，不许另外的仪轨，龙树也是这样认为的。


 །སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་མདོར་བསྡུ་ན། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་སེམས་དང་ནི། །བྱང་ཆུབ་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་། དེ་ཉིད་ལས། འགྲོ་བར་འདོད་དང་འགྲོ་བ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ཇི་བཞིན་ཤེས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་མཁས་པས་འདི་གཉིས་ཀྱི། །བྱེ་བྲག་རིམ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་དང་། བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་པའི་སེམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཆས་པའི་སེམས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གང་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་དཀོན་ནོ། །དེ་བས་ཀྱང་གང་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཆས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་པའི་སེམས་ནི་ངས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་བྱའོ། །
6-57
ཞེས་སྨོན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་མདོ་ལས། གཡོ་བྱས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་གསུངས་ན། དགེ་བ་སྣ་འགའ་བྱས་ཏེ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཙམ་ནི་ཆོ་ག་ལ་བལྟོས་མི་དགོས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་རྒྱུར་གསུངས་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱང་དད་པའི་རྩ་བ་བརྟན་པ་ལས་རྙེད་པའི་ཕྱིར། དད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པ་སེམས་བསྐྱེད་ལེན་པའི་རྒྱུར་གསུངས་ཏེ། བསླབ་བཏུས་ལས། སྡུག་བསྔལ་མཐར་ཕྱིན་འདོད་པ་དང་། །བདེ་བའི་མཐར་ཡང་འགྲོ་འདོད་པས། །དད་པའི་རྩ་བ་བརྟན་བྱ་སྟེ། །བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་བློ་བརྟན་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དད་པའི་ངོ་བོ་ཡང་། རྒྱ་ཆེ་རོལ་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོ་དད་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དེ་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པར་དཀོན་མཆོག་ཏ་ལའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་དང་རྒྱལ་བའི་ཆོས་ལ་དད་གྱུར་ཅིང་། །སངས་རྒྱས་སྲས་ཀྱི་སྤྱོད་ལ་དད་བྱེད་ལ། །བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་ལ་དད་གྱུར་ནས། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པས་མ་ཟིན་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གྲངས་སུ་ཆུག་ཅིང་འཁོར་བའི་བདེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་བསྐྱེད་པར་ནུས་ཏེ། 
6-58
བྱམས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཆག་ཀྱང་གསེར་གྱི་རྒྱན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་མིང་ཡང་མི་འདོར་ལ་དབུལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་བཟློག་གོ །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ནན་ཏན་དང་བྲལ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་གསེར་གྱི་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་མི་འདོར་ལ་དབུལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་བཟློག་གོ །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡིན་པས། དེ་ནོད་པའི་ཡུལ་ཡང་བསླབ་བཏུས་རང་འགྲེལ་ལས། ལུང་ནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྡོམ་པ་བཟུང་བ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་གནས་ལ་གོམས་པ་ལྷུར་བྱེད་པ། སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་དེ་བསླབ་པ་ལས་འདས་ན་རབ་ཏུ་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར་ཞིང་བླ་མ་ལ་བསླུས་པར་དོགས་པའི་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བའམ། དེ་ལ་ནན་ཏན་བྱ་མི་དགོས་པར་དགའ་བ་དང་གུས་པས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།

菩提心也有两种，如《入行论》中说："菩提心总摄，当知有二种，谓愿菩提心，及行菩提心。"这两者的区别也在同论中说："如人欲行与已行，其中差别应了知，如是智者于此二，应知其别如次第。"以及《学处集》中说："菩提心有二种：愿求菩提心和趣向菩提心。如《华严经》中说：'善男子，于众生界中发愿求无上正等正觉者稀有，更加稀有的是发趣向无上正等正觉心的众生。'"其中，愿求菩提心是从"愿我成佛"的发愿而生的，
6-57
如《圣勇猛经》中说："即使伪装发菩提心也说是成佛之因，更何况行了一些善业而发心。"因此，仅仅是发愿菩提心不必依赖仪轨，且被说为戒律的因。此心也是从稳固信心的根基获得，所以信心和坚定的菩提心被说为受持发心的因，如《学处集》中说："欲尽诸苦际，及至乐边际，当坚信根基，菩提心坚固。"信心的体性也如《方广游戏经》中说："阿难陀，应当修习信心，这是对如来的祈请。"又从《宝髻经》中说发起菩提心："于佛及佛法生信心，对菩萨行为生信心，对无上菩提生信已，发起诸大士之心。"即使仅以发心而未被菩萨行摄持，也已进入菩萨之数并能产生无边轮回安乐，
6-58
如《弥勒解脱经》中说："善男子，譬如金刚宝石即使破裂，也能胜过所有殊胜的金饰，不失金刚宝石之名，并能遣除一切贫穷。善男子，同样地，虽然发起一切智心的金刚宝石缺乏精进，也能胜过声闻、缘觉功德的金饰，不失菩萨之名，并能遣除一切贫穷。"又如《教诫国王经》中广说。因为入行菩提心的发起就是菩萨戒，所以受持的对境，如《学处集自注》中说："一切受教者和受戒者，应当从熟悉并致力于菩萨学处、具戒者处受持，如此若违背学处，将生起极大惭愧和欺骗上师的恐惧感，或者对上师不需要特别努力，以欢喜和恭敬就能成就。"


 །ཞེས་གསུངས་པས། 
6-59
དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་མདུན་དུ་ཕྱག་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པ་དང་། སྡིག་པ་གཤགས་པ་དང་། བསོད་ནམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་བསྐུལ་བ་དང་། གསོལ་བ་གདབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་བྱས་ལ། དམ་བཅའ་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ། ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ། །དེ་དག་རིམ་བཞིན་གནས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་འགྲོ་ལ་ཕན་དོན་དུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་བགྱི་ཞིང་། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་བསླབ་པ་ལའང་། །རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བགྱི། །ཞེས་ལན་གསུམ་གྱིས་བླངས་ལ། རྗེས་སུ། དེང་དུས་བདག་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད། །མི་ཡི་སྲིད་པ་ལེགས་པར་ཐོབ། །དེ་རིང་སངས་རྒྱས་རིགས་སུ་སྐྱེ། །སངས་རྒྱས་སྲས་སུ་ད་གྱུར་ཏོ། །ད་ནི་བདག་གིས་ཅི་ནས་ཀྱང་། །རིགས་དང་མཐུན་པའི་ལས་བརྩམས་ནས། །སྐྱོན་མེད་བཙུན་པའི་རིགས་འདི་ལ། །རྙོག་པར་མི་འགྱུར་དེ་ལྟར་བྱ། །ཞེས་རང་དགའ་བ་སྒོམ་པ་དང་། བདག་གིས་དེ་རིང་སྐྱོབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྤྱན་སྔར་འགྲོ་བ་བདེ་གཤེགས་ཉིད་དང་ནི། །བར་དུ་དེ་ལ་མགྲོན་དུ་བོས་ཟིན་གྱིས། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་ལ་སོགས་དགའ་བར་གྱིས། །ཞེས་གཞན་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཆོ་ག་ལས། སྔར་སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་ན། དེ་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་ཞེས་སྨོས་ཀྱི། 
6-60
སྨོན་པ་དང་འཇུག་པ་བསྡོམས་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ངོ་བོར་མི་འཐད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་ཏེ། སྨོན་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་སློང་བ་ཙམ་གྱིས་སྡོམ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །འགའ་ཞིག་སྨོན་པའི་སེམས། སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད། འཇུག་པའི་སེམས། འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད། ཅེས་སྨྲ་ཡང་། སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་མིན་ལ། ཁུངས་མེད་དོ། །ཡང་ན། འཇམ་དཔལ་གྱི་ཞིང་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཡི། །སྔོན་གྱི་ཐ་མ་ཇི་སྲིད་པ། །དེ་སྲིད་སེམས་ཅན་ཕན་དོན་དུ། །སྤྱོད་པ་དཔག་ཡས་སྤྱད་པར་བགྱི། །ཞེས་སོགས་བསླབ་བཏུས་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུའམ། ཡང་ན་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་ལས། ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་གཉིས་ཀ་རིམ་པ་བཞིན་བླང་བར་གསུངས་པ་ལྟར་བྱའོ། །བླང་བའི་ཡུལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མེད་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལེན་ཏེ། བསླབ་བཏུས་འགྲེལ་པར། དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མེད་ན་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་དུ་བསྒོམས་ནས། སྡོམ་པའང་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་དང་ཡང་སྦྱར་ནས་བླངས་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་དང་། 
6-61
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་། ལྷར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་བསླུས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

如是所说，
6-59
在善知识面前行礼拜、供养、忏悔罪过、随喜功德、劝请诸佛、祈愿和回向菩提后，宣说誓言："如昔诸善逝，发起菩提心，菩萨诸学处，彼等次第住；如是为利生，我今发菩提，如是于学处，次第而修学。"如是三遍受持后，随后："今生我获得，善得人身果，今日生佛族，现成佛子身。从今无论如何，当修顺种业，不令无垢尊，种姓受污染。"如是修习自己的欢喜，及"我今于诸救护前，宴请一切诸含识，皆当成佛为中间，愿诸天人阿修罗，一切有情悉欢喜。"应当如此生起他人的欢喜。从这样的仪轨中，若之前没有发愿菩提心，为了使其生起，所以说"同时"，
6-60
并非是将愿心和行心合一作为菩萨戒的本体，这是不合理的。菩萨律仪戒是入行菩提心，因为愿心仅以发起之心而成为戒。有些人说"愿心、愿菩提心、行心、行菩提心"，但这不是论师的意趣，也没有根据。或者，如《文殊刹土庄严经》中说："如世尊往昔所说发菩提心，应当如是发心。这是：无始轮回中，直到过去终，为利诸众生，行无量妙行。"等等，应如《学处集》中所说；或者如怙主龙树在《发心仪轨》中说的，应当依次受持世俗和胜义两种菩提心。受持的对境，如果没有善知识，可以自己受持，如《学处集注》中说："若无如是善知识，则应观想十方诸佛菩萨在前，也结合自己的力量受持戒律，如果不这样做，就会欺骗诸佛、
6-61
菩萨和包括诸天在内的世间。"如是所说。


། །།
༈ མི་ཉམས་པར་བསྲུང་བའི་ཐབས་ལ། ལྟུང་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་བསྲུང་བ།
གཉིས་པ་མི་ཉམས་པར་བསྲུང་བའི་ཐབས་ལ། ལྟུང་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་བསྲུང་བ་དང་། བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱས་ཏེ་བསྲུང་བའི་ཚུལ་གཉིས་ལས།
༈ ལྟུང་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྱིར་བསྟན་པ།
དང་པོ་ལ། ལྟུང་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྱིར་བསྟན། རྩ་བའི་ལྟུང་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན། ཉམས་ན་འཆོས་པའི་རྣམ་གཞག་བཤད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། གང་གི་རིགས་དང་མི་རིགས་མ་བརྟགས་པར། །རྩོམ་མམ་བཟློག་གམ་བཏང་སྙོམས་འཇོག་པ་དང་། །འོས་ལས་འདས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལྟུང་བའི་སྡེ། །དོན་ཆེན་བསྒྲུབ་ལ་ཆུང་བཏང་གཟུགས་བརྙན་དང་། །ནུས་པའི་ཡུལ་མིན་ཐམས་ཅད་ལྟུང་མེད་དེ། །མི་ནུས་དེར་བརྩོན་དེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན། །ཞེས་པ། ཅི་ནུས་པར་རིགས་པ་དང་། མི་རིགས་པ་མ་བརྟགས་པར་རྩོམ་པའམ། བཟློག་པའམ། བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པའམ། བརྟགས་ཏེ་གང་འོས་པ་ལས་འདའ་བར་བྱེད་ན། ཐ་ན་གདོལ་པའི་བྲན་གྱིས་བཅས་ན་ཡང་ལྟུང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །གཡོ་མེད་པར་ལུས་དང་ངག་ཡིད་བརྩོན་པས་ནན་ཏན་མི་བྱེད་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མི་ཚོལ་བ་དང་། 
6-62
དེའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་གཉེན་པོ་སྤང་བ་ལ་མི་འབད་པ་རྣམས་ནི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཆུང་ངུས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། དོན་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྟུང་བའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་ལ་ལྟུང་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ནུས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ལྟུང་བ་མེད་དེ། དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་བསླབ་པ་བཅས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གིས་ནུས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ན་ལྟུང་བ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཏེ། དོན་ལ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བསླབ་བཏུས་འགྲེལ་པ་ལས། དེ་དག་ནི་མདོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་ཁོག་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱས་པ་ནི་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་མཐའ་ཡས་པར་བཤད་དུ་ཡོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།། །།
༈ རྩ་བའི་ལྟུང་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ།
གཉིས་པ་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ནི། ༡ གསུམ་གྱི་དཀོར་འཕྲོག་དང་པོ། མཆོད་རྟེན་གྱི་རྫས་འཕྲོག་གམ། དགེ་འདུན་གྱི་དང་། ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་བ་འཕྲོག་གམ། འཕྲོག་ཏུ་འཇུག་པ་འདི་ནི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་དང་པོའོ། ༢ །ཆོས་སྤོང་གཉིས། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྤོང་ཞིང་འགོག་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་གཉིས་པའོ།
6-63
༣ །ཚུལ་ལྡན་ཚུལ་འཆལ་འཕྲོག་བསྣུན་བཙོན་རར་གཞུག །སྲོག་འབྲལ་བསླབ་པ་འབེབས་པ་གསུམ་པ་སྟེ། །སྟོན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ནས་གོས་ངུར་སྨྲིག་གྱོན་པ། བསླབ་པ་བཟུང་ཡང་རུང་། མ་བཟུང་ཡང་རུང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་ཡང་རུང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། དེའི་གོས་ངུར་སྨྲིག་འཕྲོག་གམ། ཁྱིམ་ན་གནས་པར་བྱེད་དུ་འཇུག་གམ། ལུས་ལ་ལག་ཆས་བསྣུན་ནམ། བཙོན་རར་འཇུག་གམ། སྲོག་དང་བྲལ་བར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ནི་གསུམ་པའོ། ༤ །མཚམས་མེད་ལས་བྱེད་བཞི་དང་། མ་དང་། ཕ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་འདུམས་པ་འབྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་ངན་སེམས་ཀྱི་ཁྲག་འབྱིན་པ་སྟེ། མཚམས་མེད་པའི་ལས་ལྔ་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་བཞི་པའོ།

不失坏护持的方法：通过区分堕罪了解违犯方面来护持
第二、不失坏护持的方法有两种：通过区分堕罪了解违犯方面来护持，以及通过圆满清净学处使戒律圆满而护持。
堕罪的总体建立阐释
第一分为三：总体阐释堕罪的建立、分别解释根本堕罪的详情、解释若有失坏如何忏悔的规则。第一："不观察应理不应理，开始或阻止或舍置，超越合适者皆为堕；为成大义舍小益，影像和非力所及，皆无堕罪；不能而勤是影像。"不观察尽己所能的应理与不应理而开始，或阻止，或舍置不管，或观察后超越应当做的而行事，乃至贱民奴仆对此有所违犯也成为有过。不以诚心勤勉于身语意的精进，不为产生现在和未来的安乐与喜悦而寻求因缘，
6-62
不努力对治阻碍这些的违缘，这些都成为堕罪。以小痛苦和不悦来对治大痛苦和不悦，为了成就大义而舍弃小义，这称为堕罪的影像，实际上是无有堕罪的。对于自己能力范围之外的事情无有堕罪，因为没有意义，所以没有对此制定学处。对于非自己能力所及之事仍然勤勉而行，这是无堕罪的影像，实际上是成为堕罪的。如《学处集注》中说："这些是菩萨学处的总纲要，详细内容可在无量劫中无边地阐释。"如是所说。
分别解释根本堕罪
第二、分别解释根本堕罪：1. 夺三宝财为第一，夺取塔物，或夺取僧团的，或夺取供养四方僧团的物品，或指使夺取，这是第一根本堕罪。2. 诋毁正法为第二，诋毁声闻、缘觉和大乘的佛法，或指使阻止，这是第二。
6-63
夺具戒破戒者，击打监禁，断命堕学处，为第三，为追随导师而出家，剃除发须，身着袈裟衣，无论是否受持学处，是否破戒，是否具戒，夺取他的袈裟衣，或使其在家生活，或用器具击打身体，或监禁，或使断命，这是第三。4. 作无间罪为第四，杀母，杀父，杀阿罗汉，破和合僧，恶心出佛身血，即作五种无间罪中任何一种，这是第四。


 ༥ །ལོག་ལྟ་ལྔ། རྒྱལ་པོ་ལ་ཡིན། གང་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བར་གྱུར་ལ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་གཡེལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་བཟུང་ནས་གནས་ཤིང་། སེམས་ཅན་གཞན་མང་པོ་དག་ཀྱང་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་སྟེ། འདུལ་ཞིང་འཛུད་ལ་འགོད་པ་ནི་ལྔ་པའོ། །དེ་དག་ནི། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་ལྔ་སྟེ། 
6-64
རྩ་བའི་ལྟུང་བ་དེ་དག་གིས་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བ་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔོན་བསྐྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཐལ་བར་རློག་སྟེ། ཕམ་པར་གྱུར་ཅིང་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལས་ལྷུང་ནས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གྲོང་ལྗོངས་གྲོང་ཁྱེར་དང་། །གྲོང་རྡལ་ཡུལ་འཁོར་འཇོམས་ལྔ་བློན་པོ་དང་། །གང་ཡང་གྲོང་དང་། ལྗོངས་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། ཡུལ་འཁོར་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་རྩ་ལྟུང་ལྔ་ནི་བློན་པོ་ལའོ། ༡ །སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་ཕྱིར་ལོག་ཉན་ཐོས་སྨོན། །སེམས་བསྐྱེད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་བློ་ཆུང་བ་བློ་མ་སྦྱངས་པ་དེ་དག་གི་ནང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པས། སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་བསྟན་ན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དེ་དག་སྔངས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་སེམས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་སྨོན་ན། ལས་དང་པོ་པ་དེའི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་དང་པོར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཤེས་པར་བྱས་ལ། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བགས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ། ༢ །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཕྱིར་ལྡོག་སྨྲ་བྱེད་དང་། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་པར་མི་ནུས། འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་ཀྱི། 
6-65
ཁྱོད་རང་ཉན་ཐོས་སམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པར་སེམས་སྐྱེད་ཅིག་དང་། དེས་ན་ཁྱོད་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་སྨྲ་བ་འདི་ནི་གཉིས་པའོ། ༣ །སོ་སོ་ཐར་སྤངས་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་བ་དང་། །སོ་སོ་ཐར་པ་དང་འདུལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེགས་པར་བསྲུངས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཁྱོད་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སློབས་ཤིག་དང་། དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་རྣམས་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་ལས་གང་བསྒྲུབ་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་བར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་གསུམ་པའོ། ༤ །ཉན་ཐོས་ཐེག་སྤངས་འདིར་སྦྱོར་ཉན་བླངས་དང་། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་གཏམ་ཉན་པ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་ལས་ཐབས་དུ་མས་བཟློག་ཅིང་། གཞི་དེས་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མཐར་འབྱིན་པར་མི་ནུས་ཀྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཏམ་ནོད་པ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཁ་ཏོན་དུ་གྱིས་ཤིག་དང་། དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་ངན་འགྲོའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་ཡང་འགྱུར། འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་བཞི་པའོ། །དེ་ལྟར་གསུམ་པོ་དེ་ལ་དེ་དག་གིས་དེའི་ཚིག་བཞིན་དུ་ཉན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་བླངས་པར་གྱུར་ན་གཉིས་ཀ་ལ་རྩ་བའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་གྱི། 
6-66
སྨྲས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ༥ །ཕྲག་དོག་དབང་གིས་བདག་བསྟོད་གཞན་སྨད་དང་། །གྲགས་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཚིག་ཏུ་འདོན་པ་དང་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་སྟེ། ཀློག་པ་དང་གཞན་ལ་ཡང་སྟོན་ལ། བདག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲ་ཞིང་། གཞན་དག་གི་རྙེད་པ་ལ་ཕྲག་དོག་གིས་འཁྲུགས་པས། དེ་དག་གི་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཅིང་མིའི་ཆོས་བླ་མ་བདག་ཉིད་ལ་སྒྲོག་གོ །དེ་དག་ལ་ཕྲག་དོག་གིས་རྒྱུ་དང་བརྫུན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྩ་བའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ལྔ་པའོ།

邪见为第五，国王所犯。任何说无因的人，对来世无动于衷而确认奉持十不善业道，并使众多其他众生也确认奉持十不善业道，调伏引导安立他人于此，这是第五。这些如《虚空藏经》中说："善男子，刹帝利王灌顶的根本堕罪有五种，
6-64
这些根本堕罪使刹帝利灌顶王之前所生的一切善根都化为灰烬，失坏而从天人一切安乐处堕落，往生恶趣。"如是所说。"毁坏村庄地区城市，乡镇领地五种为大臣"，任何毁坏村庄、地区、城市、乡镇和领地的五种根本堕罪是属于大臣的。1. "为说空性而退回，愿求声闻乘"，如果初业菩萨在那些心量小、未训练心的善男子中宣说与空性相关的最甚深妙经，那些凡夫恐惧而从无上菩提退心，愿求声闻菩提，则初业者犯第一根本堕罪。因此，菩萨应了知意乐和习气，应根据众生的意乐而逐渐教授佛法。2. "令退回圆满菩提所说作"，"你无法行持六波罗蜜多，无法证悟，
6-65
你应当发起声闻或独觉乘的心，那么你将从轮回中解脱。"如是所说是第二堕罪。3. "舍别解脱而修大乘"，"善守别解脱戒和律仪戒有何用？你应当迅速发起无上正等正觉的心，学习大乘，那么，由烦恼之缘所造的身语意诸不善业将不会成熟，而会清净。"如是所说是第三堕罪。4. "舍声闻乘令修此所闻受"，以多种方法阻止听闻、阅读、传授声闻乘之语，"以此基础无法究竟灭除你的烦恼，你应当受持、阅读、诵读大乘之语，由此你的一切恶趣道都将平息，也将证悟。"如是所说是第四堕罪。如是这三种，如果对方按照其言而听从，接受这样的说法，则双方都犯根本堕罪，
6-66
仅仅说出并不犯罪。5. "由嫉妒力自赞毁他"，为了获得名声、赞誉和恭敬而诵读、诵持这大乘，阅读并教授他人，说"我是大乘行者，其他人不是"，因嫉妒他人的获得而扰乱，宣说那些不是赞叹的话，并宣称自己有上人法。对那些人因嫉妒为因，虚妄为缘而成为根本堕罪，这是第五。


 ༦ ། རྙེད་དང་བཀུར་སྟིའི་ཆེད་དུ་བདག་འཚོང་དང་། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་དུ་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དག་ལ་ཆོས་འདི་དག་ནི་ཁོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བློས་རྟོགས་ནས་ཁོ་བོས་སྙིང་རྗེ་བས་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ལ་བསྟན་གྱིས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཅི་ནས་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སྒོམས་ཤིག །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཁྱོད་ད་ལྟར་ཁོ་བོ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲའི། འདི་སྐད་དུ་ཁོ་བོས་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་ཟབ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བཀླགས་པ་ཙམ་གྱིས་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱིས། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
6-67
ཞེས་ནི་མི་སྨྲ་སྟེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཆེད་དུ་བདག་འཚོང་ཞིང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྩ་ལྟུང་དུ་འགྱུར་ཏེ་དྲུག་པའོ། ༧ །དགེ་སློང་ཆད་པས་གཅོད་འཇུག་གསུག་འབུལ་དང་། །རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་མདུན་ན་འདོན། གདོལ་པ་དང་། བློན་པོ་དང་། ཤོར་བ་གདོལ་པ་བླུན་པོ་མཁས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན། ནོར་ཆེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དག་གཏོང་བས་རྒྱགས་ཤིང་། དྲེགས་པས་དགེ་སྦྱོང་དང་རྒྱལ་རིགས་ནས་འབྱེད་པའི་དབྱེན་བྱེད་ཅིང་། དེ་དག་རྒྱལ་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ལ་ཆད་པས་གཅོད་དུ་འཇུག །ཆད་པས་ནོར་འཕྲོག་ཏུ་འཇུག་སྟེ། གནོད་པ་དེས་དགེ་སྦྱོང་དེ་དག་གང་ཟག་གིའམ། དགེ་འདུན་གྱིའམ། ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་གྱིའམ། མཆོད་རྟེན་གྱི་དཀོར་དག་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་རྐུར་བཅུག་ནས་དེ་དག་ལ་གསུག་ཏུ་འབུལ་ལོ། །གདོལ་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རྒྱལ་རིགས་དེ་དག་ལ་དབུལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གཉིས་ཀ་ལ་རྩ་བའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ་བདུན་པའོ། ༨ ། ཞི་གནས་འདོར་ཞིང་སྤོང་བའི་ལོངས་སྤྱོད་དག །ཁ་ཏོན་བྱེད་པར་སྦྱིན་བརྒྱད་ཕལ་པ་ལ། །ཞེས་པ། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་རིགས་དང་གདོལ་པ་དེ་དག་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་སྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འདོགས་ཤིང་ཆོས་སྤངས་ནས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །མདོ་དང་། 
6-68
འདུལ་བ་དང་། བསླབ་པ་ལ་མི་འདའ་ཞིང་། ནག་པོ་བསྟན་པ་དང་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་སྤངས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསླབ་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་བསླབ་པ་དང་། མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་བསླབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྤངས་ནས། ཆོས་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ལ་འཚེ་བའི་ཕྱིར་བཀའ་ཁྲིམས་གང་གིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་རྣམ་པར་མཐུན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འཐོར་བར་བྱེད་པ་དང་། འཕྱ་བ་དང་གནོད་སེམས་ཅན་མང་དུ་འགྱུར་བའི་ཁྲིམས་འཆའ་བར་བྱེད་དོ། །རྒྱུ་དེས་ན་དགེ་སློང་རྣམས་ཉེ་བར་ཞི་བར་མི་འགྱུར། བསྲབས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་དགེ་སློང་དེ་དག་བསམ་པ་ཉམས་པར་འགྱུར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་འགྱུར། ཆོ་ག་ཉམས་པར་འགྱུར། ལྟ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྱིད་ལུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱ་བ་མང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་པ་དགེ་སྦྱོང་དུ་ཁས་འཆེ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་ཁས་འཆེ་ཞིང་ལུག་བོང་ལྟར་སྤྱོད་པས་སོ། །རེག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་དག་དེ་བས་ཀྱང་རྒྱལ་རིགས་འཁོར་དང་བཅས་པས་བཀུར་སྟི་བྱ་བར་འགྱུར། རིམ་གྲོ་དང་མཆོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །
6-69
དེ་དག་ཀྱང་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་དགེ་སློང་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ།

为利获供养而自卖，为获得利养和供养而对深妙的空性相应诸经说："这些法是我亲自以智慧证悟后，因悲悯而如是教授于你，你也应当这样修习，使这些甚深佛法现前。如此做，你将如我一样现见智慧。"而不说："我对如此甚深经典只是读诵后传授而已，并非已亲证。"
6-67
为获得利养和供养而出卖自己，以此因缘成为根本堕罪，这是第六。7. 令比丘受罚收缴，使其告密捐献，即刹帝利前席、旃陀罗、大臣和获得自由的旃陀罗愚者而有智者傲慢，因施舍而富有大财大受用，以奢侈和骄傲制造沙门与刹帝利之间的分裂，他们依靠刹帝利使沙门们受罚，使其财物被没收，以这种伤害使那些沙门偷取个人的或僧团的或四方僧团的或塔寺的财物，并让他们告密。那些旃陀罗也将这些捐献给刹帝利，这两者都犯根本堕罪，这是第七。8. 舍弃禅定而享用，读诵施与凡俗八，如《虚空藏经》中说："那些刹帝利和旃陀罗也会对沙门们极为嗔恨，诬指这样的法不是正法，舍弃正法而安立非法。舍弃经律、
6-68
不违越学处、黑教法和大教法，并且舍弃大悲的方法、般若波罗蜜多的学处、善巧方便的学处和其他经典中的学处，为了伤害具有如此正法的沙门们而制定伤害比丘的法律，使奢摩他、毗婆舍那和相应瑜伽的作意散乱，制定会增加轻蔑和恶意的法律。由此因缘，比丘们不得寂静、不得轻安。那时，那些比丘们的心意将退失，戒律将退失，仪轨将退失，见解将退失。为什么呢？因为他们会懈怠，事务繁多，非沙门自称为沙门，非梵行者自称为梵行者，如羊驴般行事。那些教授接触之法的人反而会受到刹帝利及其眷属的恭敬、尊重和供养。
6-69
他们也会向在家人说那些勤于舍弃比丘的不当赞誉。


 །རྒྱལ་རིགས་འཁོར་དང་བཅས་པ་དེ་ཡང་དགེ་སློང་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་སྡང་བར་འགྱུར། འཕྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དགེ་སློང་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དགེ་སློང་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་རྩ་བའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཙོ་བོར་འབྱུང་ཉེས་བཞག་གི་ཀུན་ལ་ཀུན། །རྩ་ལྟུང་ཉིད་འགྱུར། ཞེས་པ། བསླབ་བཏུས་རང་འགྲེལ་དུ། གལ་ཏེ་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་ལྟུང་བ་ངེས་ཤིང་། གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ངེས། ཇི་སྟེ་དེ་དག་སྡོམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་གི་ལྟུང་བ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གཞག་ཅིང་། སྡོམ་པ་ཅན་དག་ཉེས་པ་དེས་ཟིན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། གང་དུ་གང་དག་ལ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལ་དེ་རང་གི་མིང་ནས་སྨོས་ཏེ་བསྟན་པས་འཇིགས་པ་བསྐྱེད་པས་ཕྱིར་བཟློག་གོ །ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་ལྟུང་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེ་བས་ན། 
6-70
རང་གིས་ཡང་དག་པར་མ་བླངས་པ་ན་ཡང་སྐལ་བ་མེད་པ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པར་འགྱུར་བས། དེས་ན་སྡོམ་པ་ཅན་ལ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་དཔྱད་པས་ཆོག་གོ །ཞེས་གསུངས་སོ། །མིང་དུ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྫས་སུ་བཅུ་བཞི། མིང་སོ་སོ་ལ་བཅོ་བརྒྱད། དེ་དག་ལས་བློན་པོའི་རྣམས་རྫས་རིགས་གཅིག་ཏུ་འདུ་བའི་རྫས་སུ་བཅུ་བཞིའོ། །དེ་སྟེང་བྱང་སེམས་བཏང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གནས་ན་སྨོན་པའི་སེམས་ཀྱང་བཏང་བར་འགྱུར་བས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིལ་གྱིས་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མདོ་ལས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་མ་སྤངས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཞན་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་དག་གིས་སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་མི་གཏོང་ཡང་ཡུན་རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔོན་བསྐྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཐལ་བར་རློག་སྟེ། ཕམ་པར་གྱུར་ཅིང་ལྷ་དང་མིའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདེ་བའི་གནས་ལས་ལྷུང་ནས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ཡུན་རིང་པོར་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བར་འགྱུར། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། སྐྱེས་རབས་ལས། 
6-71
སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡང་དུད་འགྲོར་སྐྱེ། །དེ་ནའང་ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཉམས་པ་མེད། །ཅེས་པས་སོ། །བྱང་སའི་ཕམ་བཞི་བསྣན་པ་ཐུན་འདས་ནའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་གསུངས་པའི་ཕམ་པ་བཞི་ཡང་འདིར་བཟུང་སྟེ། བསླབ་བཏུས་འགྲེལ་པ་ལས། ཆགས་དང་སེར་སྣ་མི་བཟད་པས། །སློང་ལ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དང་། །སྒྲིམས་ཏེ་དགའ་བར་བྱེད་པ་ན། །སེམས་ཅན་ལ་ནི་མི་བཟོད་དང་། །ཁྲོས་པས་སེམས་ཅན་བརྡེག་པ་དང་། །ཉོན་མོངས་པ་དང་གཞན་མཐུན་པས། །ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་བརྗོད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།། །།
༈ ཉམས་ན་འཆོས་པའི་རྣམ་གཞག་བཤད་པ།
གསུམ་པ་ཉམས་ན་ཕྱིར་བཅོས་པའི་རྣམ་གཞག་བཤད་པ་ནི། གསོལ་བཏབ་རྨི་ལམ་འཕགས་པ་ནམ་སྙིང་གི །མདུན་དུ་འདུག་སྟེ་བཤགས་སམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་མིང་བརྗོད་ཅིང་། ཕྱག་བཙལ་ནས་མདུན་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སམ་ཅི་རིགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།

那些刹帝利及其眷属也会极为嗔恨那些勤于舍弃比丘的人，会轻蔑他们；因此，他们会将那些勤于舍弃比丘之人的受用和资具赐给那些喜爱诵读的比丘，这两者都将犯根本堕罪。如是所说。"主要发生过失，对一切所设，皆成根本堕。"如《学处集自注》中说："若刹帝利等是菩萨，如何他们的堕罪已确定，而其他人的却未确定？若他们不是持戒者，如何建立他们的堕罪，持戒者又如何被这些罪所染？对此无过失，因为在某处对某些人容易发生的（过失），就以他们自己的名称明说教示，产生恐惧而使之回转。一切人也应互相断除一切堕罪。由于本性上是大恶行，
6-70
即使自己没有正受（戒律），也会无份于（善法）并断绝善根，因此对持戒者更是如此。如是考察已足。"如是所说。名称上有十八种，实质上有十四种。每个名称有十八种，其中大臣的那些在实质上归为一类，故实质上有十四种。此外，若舍弃菩提心，以声闻和独觉相应的作意而住，也会舍弃愿心，称为全部舍弃菩提心。如《善巧方便经》中说："若不舍弃声闻和独觉的作意，则无份于在佛地中般涅槃。"如是说。其他根本堕罪虽不舍弃愿菩提心，但会长时受苦，如《虚空藏经》中说："先前所生一切善根都化为灰尘，失坏而从天人大乘安乐处堕落，往生恶趣。长时在轮回中流转，与善知识分离。"如是所说，又如《本生传》中说：
6-71
"即使具悲心也生为旁生，然而也不失对法的认知。"《菩萨地》的四他胜罪若超时也算。此处也应包括《菩萨地》中所说的四种他胜罪，如《学处集注》中说："因贪和难忍的悭吝，不施予乞求者；精进而欢喜时，对众生不忍；以嗔心殴打众生；以烦恼和随顺他人，说伪装为法的言论。"如是所说。
若有失坏如何忏悔的规则阐释
第三、若有失坏如何忏悔的规则阐释："祈请梦中圣虚空藏，在前而住忏悔"，念诵大菩萨虚空藏的名号，顶礼后，在其面前以其形象或任何适合的形象而显现。


 །གལ་ཏེ་སྟོན་པར་མི་བྱེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་ཉེས་པ་དང་བཅས་པ་དེས་ཐོ་རངས་ལངས་ལ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་བལྟས་ཏེ་འདུག་ལ་བདུག་པས་བདུག་པར་བྱ། ལྷའི་བུ་སྐྱ་རེངས་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། ཚིག་འདི་སྐད་དུ། སྐྱ་རེངས་སྐྱ་རེངས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐལ་བ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཤར་མ་ཐག་ཏུ་སྙིང་རྗེས་བདག་ལ་ཁེབས་པར་མཛད་དུ་གསོལ། 
6-72
ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་བདག་གིས་ཚིག་གིས་མྱུར་དུ་བསྐུལ་ཏེ། ཐབས་གང་གིས་བདག་ལྟུང་བ་འཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་དེ་བདག་གི་རྨི་ལམ་དུ་བསྟན་དུ་གསོལ། ཞེས་སྨྲས་ལ། དེའི་ཚེ་མལ་དུ་གཉིད་ལོག་པར་བྱ་སྟེ། འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་སྐྱ་རེངས་ཤར་མ་ཐག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་དེའི་རྨི་ལམ་དུ་དེའི་གཟུགས་མདུན་དུ་འདུག་སྟེ་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་དེ་དག་འཆགས་སུ་འཇུག་གོ །ཉིན་དང་མཚན། ལན་གསུམ་ཕུང་པོ་གསུམ་པའི་མདོ་འདོན་ཅིང་། །རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ལ་བརྟེན་ཞི་བར་བྱ། །ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་གསུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལྟུང་བཤགས་ཀྱིས་དག་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མདོར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །བྱང་སེམས་བཏང་ན་སྡོམ་པ་བསྐྱར་ནས་ལེན། དེ་ལྟར་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་དེ་དག་སྡིག་པ་སྟོབས་བཞིས་སྦྱངས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་སྔར་བཞིན་དུ་བླང་བར་བྱའོ།། །།
༈ བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱས་ཏེ་བསྲུང་བའི་ཚུལ།
གཉིས་པ་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱས་ཏེ་བསྲུང་བ་ལ།
༈ མདོར་བསྟན་པ།
མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། 
6-73
གང་གིས་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་གནས་ཏེ་འདིར། །གཏོང་དང་བསྲུང་དང་དག་པ་སྤེལ་བ་བཞིར། །བསྡུས་ནས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དགེ་བ་ཡི། །དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་གསུམ་གསུམ་འགྱུར། །བསླབ་བཏུས་ལས། གང་གིས་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་བའི། །གནས་ཀྱི་གནས་རྣམས་འདིར་རིག་བྱ། །བདག་གི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །དགེ་བ་དུས་གསུམ་སྐྱེས་པ་རྣམས། །སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་བཏང་བ་དང་། །དེ་བསྲུང་དག་པ་སྤེལ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། གཏོང་བ་དང་། བསྲུང་བ་དང་། དག་པ་དང་། སྤེལ་བ་ཅི་རིགས་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །བཞི་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ཡང་། ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། དགེ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བས་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།། །།
༈ གཏོང་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ།
གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། གཏོང་བ་རྒྱས་པར་བཤད། སྲུང་བ་རྒྱས་པར་བཤད། དག་པ་རྒྱས་པར་བཤད། སྤེལ་བ་རྒྱས་པར་བཤད། དོན་བསྡུ་བ་ལྔ་ལས། དང་པོ་ནི། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །དུས་གསུམ་དགེ་བ་སྟེར་བ་གཏོང་བ་ཡིན། །ཞེས་པ། རེ་ཞིག་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཉེས་པ་བསྒོམས་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་གཏོང་བའི་ཕན་ཡོན་ཡང་བསྒོམ་མོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སྒོ་མཐའ་ཡས་པ་བསྒྲུབ་པའི་གཟུངས་ལས། སེམས་ཅན་གང་དག་ཁ་ཅིག་རྩོད་འགྱུར་བ། །དེ་ཡི་གཞི་རྩ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ། །
6-74
དེ་ལྟས་གང་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར་བ་སྤོང་། །སྲེད་པ་སྤང་བ་བྱས་ན་གཟུངས་སུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་གང་ལ་བདག་གི་སྙམ་དུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་མི་བྱ། ཆགས་པར་མི་བྱ། གཡོ་དང་སྲེད་པའི་བག་ལ་ཉལ་མི་བྱ། གང་གཏོང་བའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་། གཏོང་བའི་བློ་མི་འཇུག་པའི་རྒྱལ་སྲིད་དམ། གཡོག་གམ། ལོངས་སྤྱོད་དེ་ལྟ་བུ་བསྲེལ་བར་མི་བྱའོ།

如果不显现，有过失的初业菩萨应当清晨起床，面向东方而住，用香烟熏香。应当祈请天子黎明，说这样的话："黎明，黎明，具大悲大缘者，愿你刚升起在瞻部洲时，以悲心覆护我。
6-72
也请迅速以言词祈请具大悲的虚空藏，请以任何方法使我忏悔堕罪，并在圣大乘中获得方便和智慧的方法，请在我的梦中显示。"说完后，应当回到卧处入睡，黎明刚升起瞻部洲时，将会遇见大菩萨虚空藏，他会在初业菩萨的梦中现前，使其忏悔根本堕罪。日夜三次诵《三蕴经》，依止佛及佛子而获得平息。应以《近事优婆塞请问经》中所说的菩提堕罪忏悔使其清净，这些只是略示而已。若舍弃菩提心，应重新受持戒律。如此以四力净治那些根本堕罪后，应当如前受持菩萨戒律。
以圆满清净学处使戒律圆满而护持的方法
第二、以圆满清净学处使戒律圆满而护持分为：
略说
略说和广释两部分。第一：
6-73
"以何不犯罪之处，此处摄为施护净，增长四种分为身，受用善行分四种，各成三种。"如《学处集》中说："应了知此中，以何不成堕罪之处，自身及受用，及三世生善，皆施与众生，护持清净增。"所说的义理，应当修习施舍、护持、清净和增长。这四者每一种又分为身体、受用和善行三种，共有十二种。
广释施舍
第二、广释分为五：广释施舍、广释护持、广释清净、广释增长和总结。第一："对一切众生，身体及受用，三世诸善行，皆予即施舍。"首先，为了施舍而修习执著的过患，由此生起离贪，也修习施舍的利益。如《无边门陀罗尼经》中说："若有众生起诤论，其根基就是执著，
6-74
因此应当舍弃贪著，若舍弃贪著，即成陀罗尼。"如是所说。对任何事物都不应执著为"我的"，不应贪著，不应有欺诈和贪爱的习气，不应当忘记对哪些事物不生施舍心、不入施舍意乐的王位或仆人或受用。


 །གལ་ཏེ་དྲུང་དུ་སློང་བ་འོངས་ལ། དངོས་པོ་ཞིག་བསླངས་པ་ལས། དེས་འདི་ལྟར་དངོས་པོ་འདི་བཏང་ཡང་རུང་། མ་བཏང་ཡང་རུང་སྟེ། བདག་ནི་དངོས་པོ་འདི་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲལ་བར་འགྱུར། མི་འདོད་བཞིན་དུ་འཆི་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་། དངོས་པོ་འདིས་ཀྱང་བདག་འདོར་བདག་གིས་ཀྱང་དངོས་པོ་འདི་འདོར་གྱིས། དངོས་པོ་འདི་བཏང་ལ་ཡིད་དགའ་བ་དང་སྙིང་པོ་བླངས་ཏེ་འཆི་བའི་དུས་བྱའོ། །འདི་ཡོངས་སུ་བཏང་ན་བདག་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་སེམས་ཀུན་ནས་ཟིན་ཏེ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདིས་ནི་བདག་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ། དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། རངས་པ་དང་། འགྱོད་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་ངེས་པར་བསམ་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བསམས་ཀྱང་དངོས་པོ་དེ་གཏོང་བར་མ་ནུས་ན། དེས་སློང་བ་ལ་ཀུན་གོ་བར་བྱ་བ་གསུམ་གྱིས་གོ་བར་བྱ་སྟེ། 
6-75
བདག་ནི་ད་དུང་མཐུ་ཆུང་ཞིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལས་དང་པོ་པ་དང་། བདག་ནི་མི་གཏོང་བ་ལ་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་བ་དང་། བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་གནས་པ་ལགས་ཀྱི། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གཟོད་པར་མཛད་ཅིང་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་མི་མཛད་དུ་གསོལ། ཇི་ལྟར་ཁྱེད་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བདག་གིས་བགྱིའོ། །དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་མོ། །ཞེས་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པས་སློང་བ་ལ་ཀུན་གོ་བར་བྱ་བ་གསུམ་གྱིས་གོ་བར་བྱའོ། །གཏོང་བར་ནུས་ནས། ལག་པ་འདོད་པ་ལ་ལག་པ། རྐང་པ་འདོད་པ་ལ་རྐང་པ། ཉིང་ལག་འདོད་པ་ཉིང་ལག །མིག་འདོད་པ་ལ་མིག །ལྕེ་འདོད་པ་ལ་ལྕེ། ཤ་འདོད་པ་ལ་ཤ །ཁྲག་འདོད་པ་ལ་ཁྲག །མགོ་འདོད་པ་ལ་མགོ །སྙིང་འདོད་པ་ལ་སྙིང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་སྟེ། ཅི་ནས་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པས་བདག་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕྱིར། 
6-76
འགྱོད་པ་མེད་ཅིང་མྱ་ངན་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རེ་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་བཏང་ངོ་། །ཆགས་པ་མེད་པར་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ནི་ལུས་གཏོང་བའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ནོར་དང་། འབྲུ་དང་། གསེར་དངུལ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྒྱན་དང་། རྟ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཤིང་རྟ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གྲོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། ལྗོངས་དང་། རྒྱལ་སྲིད་དང་། ཡུལ་འཁོར་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་དང་། ཚོང་འདུས་དང་། བྲན་ཕོ་དང་། མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། བུ་དང་། བུ་མོ་དང་། གཡོག་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གང་དང་གང་ལ་གང་དང་གང་གིས་ཅི་དང་ཅི་དགོས་པར་འགྱུར་བ་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་ལ་དེ་དང་དེ་ཡོད་པར་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་གཏོང་བའོ། །འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་ལ། རྗེས་སུ་དྲན་ནས་ཀྱང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་དགེ་བ་གཏོང་བའོ། །དེ་ལྟར་གོམས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བས་ཐམས་ཅད་བཏང་བ་ལ་མོས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས། གཏོང་བའི་སེམས་ཀྱི་ཤུགས་དང་འབྲེལ་བས་ལུས་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཐམས་ཅད་བཏང་བ་ནི། 
6-77
ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བར་དུ་ཡང་བསྐལ་པ་གཞལ་དུ་མེད་ཅིང་གྲངས་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།

若有乞者前来，向其乞求某物，应当如此思考：无论舍弃此物与否，我必定将与此物分离。我将不情愿地死去，此物将舍弃我，我也将舍弃此物。舍弃此物并心生欢喜，取其精华而迎接死亡时刻。如果舍弃此物，我在临终时心不会被执著所缠缚；因此舍弃将使我在临终时生起欢喜、极欢喜、喜悦和无悔。应当如此确定思维。若如此思维后仍不能舍弃该物，应以三种理解方式让乞者了解：
6-75
"我目前能力尚小，善根未完全成熟，是大乘初学者；我被不舍的心所控制；我有取见，安住于我执和我所执。尊者请谅解，请不要忧伤。我将尽力满足您和一切众生的心愿，如此实践，如此精进。"菩萨居士应当以这三种理解方式让乞者了解。当能够施舍时，对想要手的给予手，对想要脚的给予脚，对想要肢体的给予肢体，对想要眼的给予眼，对想要舌的给予舌，对想要肉的给予肉，对想要血的给予血，对想要头的给予头，对想要心的给予心，舍弃身体的一切部分，思惟："通过摄受这些众生，我将了知获得菩提的法。"为了利益众生，悲悯众生，爱护众生，
6-76
无悔无忧，不期待果报地舍弃，无贪地布施。这是舍身。外在之物，例如：财物、谷物、金银、珍宝、装饰品、马、象、车辆、坐骑、村庄、城市、乡镇、地区、王位、领地、王宫眷属、市集、男奴、女奴、工人、佣人、儿子、女儿、仆从等等，无论何种众生需要什么，都应当施予那些众生。这是舍受用。忆念过去、未来和现在的善心与善心所，忆念后将其回向于无上正等正觉，这是舍善行。如此由熟习的心所生起，圆满了对舍弃一切的信解后，以施舍心的力量相连，舍弃身体，舍弃执著和舍弃一切，
6-77
从执著根本所生的轮回苦中解脱，称为"解脱"。中间也将在不可计量、无数劫中，经历世间和出世间的圆满安乐，殊胜、多种、无量的安乐。


 །རང་གི་ལུས་ལ་སོགས་པ་མཆིལ་བའི་ཟན་ལྟ་བུ་བདག་རང་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་འདོད་པ་དེས་ཀྱང་གཞན་དག་དྲངས་ནས་སྒྲོལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས་ཀྱང་། སྦྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །ཞེས་གསུངས།། །།
༈ སྲུང་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ།
གཉིས་པ་བསྲུང་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དེ་ལའང་གསུམ་ལས། ལུས་བསྲུང་བ་ནི། བསླབ་བཏུས་སུ། མ་བསྲུང་ལོངས་སྤྱོད་ག་ལས་འོང་། །གང་མི་སྤྱད་པས་ཅི་ཞིག་སྦྱིན། །དེ་བས་སེམས་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། །ལུས་ལ་སོགས་པ་བསྲུང་བར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། བཤེས་གཉེན་བསྟེན་དང་ཆོས་འཛིན་གནོད་གྱུར་སྤོང་། །ཞེས། བཤེས་གཉེན་མི་བཏང་བ་དང་ཆོས་འཛིན་པ་དང་། གནོད་པར་གྱུར་བ་སྤོང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ལུས་བསྲུང་བར་གྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མི་གཏང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་བསྙེན་མ་མི་གཡོ་བའི་རྣམ་ཐར་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཐུགས་མཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །
6-78
དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཚིག་དང་མི་འགལ་བར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཚིག་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་རྣམས་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་དོན་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ། རྒྱས་པར་ནོར་བཟང་གིས་བླ་མ་བསྟེན་པའི་ཚུལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་མདོ་སྡེ་དག་ལས་སྣང་སྟེ། དེ་མ་བལྟས་ན་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་དང་། དེ་ཇི་ལྟར་སྤོང་མི་ཤེས་པ་རྟག་ཏུ་མདོ་སྡེ་ལྟ་བ་ལ་གུས་པར་བྱ་ཞིང་། ཐོས་བསམ་དང་ནན་ཏན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་འདི་མེད་ན། བསྲུང་བར་མི་འགྱུར། དག་པར་མི་འགྱུར། འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་མི་འགྱུར་བས། ངེས་པར་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་འཛིན་པ། །དྲན་ལྡན་བློ་གྲོས་ལྡན་ཞིང་བློ་ལྡན་འགྱུར། །ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེན་ཀུན་ནས་ཡེ་ཤེས་ལྡན། །མཁས་པ་བག་ཆགས་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་སྤོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །
6-79
གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ༡ མི་མཐུན། ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་བག་མ་བསྡམས་པའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པས་གནོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ༢ །བདུད་ཀྱི་ལས་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྤོང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། ༣ །མི་དགེའི་བཤེས། སྡིག་པ་འཕེལ་བའི་གྲོགས་པོ་བརྟེན་པར་གྱུར་ན་དགེ་བ་ཆུད་འཛའ་བའོ། ༤ །བྱང་སེམས་བརྗེད་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སེམས་བརྗེད་པ་འགྱུར་བའི་ནག་པོའི་ཆོས་བཞིའོ། ༥ །འཁྲུལ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མ་བྱས་པ་ལ་ཡིད་རྟོན་པ་དང་། སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་ལ་མོས་པ་ལ་ཐེག་དམན་སྟོན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྙས་ཤིང་སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་སྡུད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱའོ། ༦ །མི་མོས་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་ཆོས་ཟབ་མོ་བློས་མི་རྟོགས་པ་ལ་མ་དད་པའོ། ༧ །ཞལ་ཏ་བྱེད་པའི་གནོད་པ། ཆོས་དང་མཐུན་པ་དང་། ཆོས་ཉན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཞལ་ཏ་བྱ་བར་བསྟན་པ་ནི་གནོད་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཏེ་བྱ་བ་ནི་གནོད་པའོ།

自己的身体等如同唾液中的食物，不愿自己享用，也用来供养他人以解脱他们。因此《圣宝云经》中也说："布施即是菩萨的菩提。"
广释护持
第二、广释护持分为三部分。关于身体的护持，《学处集》中说："若不护身从何得受用？若不享用如何能布施？因此为众生受用，应当护持身等。"这句话的意思是："依止善友，持法并舍弃有害之事。"即不舍弃善知识、持守正法、舍弃有害之事，以这三种方式护持身体。何等程度不应舍弃善知识？如优婆夷不动解脱经中说："善男子，随顺善知识教导的菩萨令诸佛世尊心生欢喜。
6-78
不违背善知识言教而安住的菩萨，一切智接近于他。对善知识的言教无有怀疑者，善知识们接近于他。未离善知识作意者，一切义利皆得现前。"这只是略说，详细内容应当从《财贤请问经》中善知识依止方式了解。菩萨学处基础大多见于诸经典，若不阅读，则会生起过失，不知如何断除。应当恭敬经常阅读经典，以闻思和精进来实践。因此，若无持守正法，则不能护持，不能清净，不能增长，也因此不能成为菩萨，所以必须持守正法。如《海慧请问经》中说："持守如来正法者，具念具智慧具慧，具广大智慧遍知，智者断除带习气烦恼。"等等如是所说。
6-79
何为有害之事？1. 不相顺：身语意不自制的一切行为，与菩提分法不相顺，称为有害。2. 魔业，随顺不善法，舍弃善法，这一切都是魔业。3. 不善友，若依止增长恶业的友人，善法将会毁灭。4. 忘菩提心和忘失愿心的四种黑法。5. 迷惑：对未成熟的心加以信任，对非法器者宣说广大佛法，对喜爱大乘者宣说小乘，轻蔑具善法者而摄受具恶法者，这些称为菩萨的迷惑。6. 不信解：对三宝和甚深法因智慧不能理解而不生起信心。7. 侍奉的危害：如法地和听闻法者以及如来所教导的侍奉是无害的，违背这些而行是有害的。


 ༨ །རྩ་ལྟུང་དང་། སྔར་བཤད་པ་དག་གོ
6-80
༩ །རབ་བྱུང་བར་ཆད་བྱེད་དང་། གཞན་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སེམས་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའོ། ༡༠ །མི་དགེའི་ལམ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པའོ། ༡༡ །དགེ་རྩ་བྱེད་པའི་བར་གཅོད། དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅིག་གིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐ་ན་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་ལ་ཟན་ཆངས་གཅིག་སྦྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ། ༡༢ རྒྱལ་སྲས་ལ། ཕྲག་དོག །གཞན་གྱི་ཁྱིམ་རྣམས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་བྱེད་པ། ༡༣ དེ་ལ་ཁོང་ཁྲོ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའམ་སྐུར་པ་བཏབ་པ། གནོད་པའི་ལས་བྱས་སམ། བྱེད་དུ་བཅུག་པའོ། ༡༤ །སྒྲིབ་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཇི་སྙེད་པ་དག་གོ ༡༥ །བྱང་སེམས་བརྙས་དང་། སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་ལ་ཡང་བརྙས་པ་བཀག་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་དེའི་ཕྱིར་སྟོན་པས། ངའམ་ང་དང་འདྲ་བས་གང་ཟག་གི་དྲོད་བཟུང་གི གང་ཟག་གིས་གང་ཟག་གི་དྲོད་མི་བཟུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་གང་ལ་ངེས་པར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་མཚན་མ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྙས་པའོ། ༡༦ །ཆོས་སྤོང་། དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བ་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམ་པར་འཐག་པ་བསྡུས་པའི་མདོ་ལས། 
6-81
འཇམ་དཔལ་གང་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་ལ་ལ་ནི་བཟང་བར་འདུ་ཤེས་ལ། ལ་ལ་ངན་པར་འདུ་ཤེས་ན་དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ༡༧ །ཆོས་སྨྲ་བ། ཆོས་སྨྲ་བ་སྤོང་བ་ཡང་ངོ་། ༡༨ ཁྱད་དུ་གསོད་པ་དེ་ཡི་གནོད་པ་ཡིན། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསླབ་པར་བྱ་ཡི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་ཐབས་ཁྱད་དུ་གསོད་པའོ། །ཡང་རྣམ་པར་འཐག་པ་བསྡུས་པའི་མདོ་ལས། མི་གཏི་མུག་ཅན་དེ་དག་འདི་སྐད་དུ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཚུལ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ལྟ་བུས་སུན་འབྱིན་པ་ཡང་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི། ལྷག་པའི་བསམ་པ་བསྐུལ་བའི་མདོ་ལས། ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པའི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཐོས་ནས་སྐྲག་སྟེ་ཡི་དམ་བླངས་པར་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ།

根本堕罪：即前面所述的那些。
6-80
障碍出家：阻碍他人出家的心和圣道之心，对沙门和婆罗门生起嗔恨。10. 不善道：进入恶行的十不善业道。11. 阻碍行善根：阻碍他人发起善根的善行，哪怕是对于投生为旁生者的一团食物布施这样的善行。12. 对菩萨嫉妒：在他人家中对菩萨生起嫉妒和悭吝。13. 对彼生嗔：对菩萨生起嗔恨或诽谤，做或令做伤害之事。14. 障碍：即各种业障。15. 轻蔑菩萨：若连对未发心者的轻蔑都被禁止，更何况对菩萨？因此佛陀教导："唯有我或与我相似者可判断众生的程度，众生不应判断其他众生的程度。"如是所说。此处指轻蔑那些确定将获得菩提证相的人。16. 舍弃正法：舍弃正法，如《圣断简要经》中说：
6-81
"文殊，若有人对如来所说的法，认为有些是好的，有些是坏的，这就是舍弃正法。"如是所说。17. 舍弃说法者：舍弃说法者也是如此。18. 轻视是其危害：菩萨应学习般若波罗蜜多，而不需要其他波罗蜜多，这样轻视方便是有害的。又如《断简要经》中说："那些愚痴的人这样说：'菩提是以空性方式为一味的。'这些人的行为是不清净的。"如是所说，以此方式批评也是有害的。应当断除这些，如《增上意乐劝请经》中说：初业菩萨们听到这些种类的危害后感到恐惧而受持誓言，应当如是而行。


 ། དེ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། དྲན་པ་བཅུ་གཉིས་བརྟེན་ལས་གུས་པ་འབྱུང་། །དེ་ལས་ཞི་བ་དེ་ལས་ཡང་དག་པ། །ཇི་བཞིན་ཤེས་སྐྱེ་དེ་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན། །དོན་གཉེར་དྲན་ཤེས་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་བྱ། །
6-82
དྲན་པ་བཅུ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལས་མི་འདའ་བར་བསྲུང་ཞིང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་གུས་པར་བྱ་བའི་དྲན་པ་དང་། ལུས་ཐམས་ཅད་མི་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་དྲན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་ན་ཡན་ལག་གང་མཁོ་བ་དེ་ལ་དྲན་པ་བརྟེན་པས་བལྟས་ཏེ་མི་གཡོ་བར་བཞག་ལ་མོས་པ་གཞན་གྱི་ཁོ་ན་ལས་བར་བྱས་པས་བརྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱོང་བ་དྲན་པ་དང་། གསར་བུའི་འཇིགས་པ་དང་དགའ་སྟོན་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་བ་གུས་པར་བྱ་བ་ལ་ལུས་སྐྱོད་པའི་དྲན་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་བཞི་བྱ་བ་ལ་སྤྱོད་པའི་དྲན་པ་དང་། སྐབས་སྐབས་སུ་སྤྱོད་ལམ་འཁྲུགས་པ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བ་ལ་བལྟ་བའི་དྲན་པ་དང་། སྨྲ་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ན་མ་དད་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། ཁྲོས་པ་དང་། ཉེ་མགོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་རྐང་ལག་དང་། མགོ་དང་། གདོང་གི་འགྱུར་བ་ཤིན་ཏུ་མི་མཛེས་པར་འགྱུར་བ་བསྡམ་པར་བྱ་བའི་དྲན་པ་དང་། ཉན་པ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྒྲ་ཇི་ཙམ་གྱིས་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒྲ་དེ་ལས་ལྷག་པར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བའི་དྲན་པ་དང་། གཞན་དོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་བྱུང་ཞིང་མ་བསླབ་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕྲད་དེ་ཉམ་ང་བ་ན་རང་གི་སེམས་དད་པར་བྱ་བའི་དེ་ལ་བསྒྲིམས་པའི་དྲན་པ་དང་། 
6-83
སེམས་ནང་དུ་ལྷག་མཐོང་དང་ཞི་གནས་ཀྱི་ཀ་བ་ལ་རྟག་ཏུ་གདགས་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་ནས་ཡང་དུ་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་དྲན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཕལ་མོ་ཆེ་ཚོགས་པ་ན་གང་ཡང་རུང་བ་ཕལ་ཆེར་མ་ཤོར་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་བསྲུང་བ་དེ་ལ་བསྒྲིམ་པའི་དྲན་པའོ། །དྲན་པ་དེ་ལས་གུས་པ་འབྱུང་ལ། གུས་པ་ནི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་ནས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་སྟེ། ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞི་གནས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའམ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེའོ། །དེ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འཇུག་གོ །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དེས་བསྐུལ་བས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་དུ་གཉེར་བས་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐབས་མི་འབྱེད་པ་ནི་མ་ཡེངས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དོན་དུ་གཉེར་བས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །
6-84
ཚུལ་ཁྲིམས་ཏིང་འཛིན་གཅིག་གིས་གཅིག་འཕེལ་བ། །འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཡོངས་སྦྱོང་བ་འགྲུབ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་འདིར་ཟད་ཅིང་། །འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཡིན། །དེ་ཡང་བསླབ་བཏུས་རང་འགྲེལ་དུ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་གིས་གཅིག་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་འདི་ནི་འདིར་ཟད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས། སེམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།

如何才能实现这些？依靠十二种正念生起恭敬心，从中生起寂止，再从中生起如实了知，因此应当以三摩地为目标，具有正念和正知的品性。
6-82
十二种正念是这样的：谨记不违背如来教诫并恭敬果报的正念；使全身安住于不动本性的正念；为利益众生行事时，依靠正念观察需要的肢体，使其不动而放置，仅由对他人的信解而行动，这是清净一切坚固性的正念；在初学者的恐惧和喜庆等相关场合中，恭敬行事时的身体活动正念；行四种威仪的正念；为了保护各种场合中的威仪不紊乱，观察使威仪圆满的正念；当需要说话时，防止因不信、轻浮、愤怒和偏袒亲友等原因，导致手脚、头部、面部变得极为不雅的约束正念；对听众所应宣说的，只以足以理解义理的声音而说，不过度言说的正念；当遇到可能引起他人疑虑的过失，或遇到未受教化的人而感到恐惧时，为使自己的心生起信心而精勤的正念；
6-83
使心内在常系于毗婆舍那和奢摩他支柱的正念；反复审察心的各种状态的正念；当处于大众聚会中，即使大多情况可能未能完全把握，仍按照所教导的那样保持正念的精勤正念。从这些正念中生起恭敬心。恭敬心是指从内心真诚趋向于各种事业，是轻视的对治。从中生起寂止，即奢摩他。从中生起如实见到或了知的智慧。由此对众生生起大悲心。受这大悲心的激励，圆满增上戒、心、慧学处后，现前圆满证得无上菩提。因此，希求三摩地者应当具有正念和正知的品性。不被一切烦恼所乘机利用就是不散乱，称为"正念"。随着各种情况的发生而全面了知这一切，这就是"正知"。因此，希求戒律者也应当努力于三摩地。
6-84
戒律与三摩地互相增长，这二者成就心的清净。菩萨的学处就限于此，这是一切法的根本。如《学处集自注》中说："戒律和三摩地互相增长，通过这两者成就心的清净。菩萨的学处仅限于此，即是心的清净，这是一切法的根本。"如《圣宝云经》中说："心是一切法的先导，若遍知心，则能遍知一切法。"


 །ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཞེས་པ་ནས། འདི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་མདུན་ན་ནི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་བསྒྲིབ་པའམ། ཆོས་ཉན་པར་བྱ་བ་ལ་བསྒྲིབ་པའམ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་མི་གནས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །གང་གིས་རང་ཉིད་མཐོང་བའི་དེ་མ་ཐག །དགའ་དང་རངས་པར་འགྱུར་བ་ལུས་ཀྱིས་སྤྱད། །
6-85
འཇམ་རན་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ངག་གིས་དང་། །ང་ཡིར་མེད་པའི་ཞི་བ་སེམས་ཀྱིས་བཟུང་། །བརྟགས་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པས་འཇིག་རྟེན་མ་དད་པར་འགྱུར་བ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་སྟེ། བསླབ་བཏུས་ལས། དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་བས་སྡོམ་པའི་མདོར། །གང་གིས་སེམས་ཅན་མ་དད་འགྱུར། །དེ་ནི་བསྒྲིམས་ཏེ་རྣམ་སྤང་ཞེས། །དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཏན་དུ་བ་དང་ན་བའི་རྐྱེན་སྨན་དང་། །གོས་ལ་སྲེད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་ལྟུང་ཕྱིར། །གནས་གསུམ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་དེ་ལོངས་སྤྱད། །འདི་རྣམས་ལུས་བསྲུང་། སྨན་ནི་གཉིས་ཏེ། གཏན་དུ་བའི་སྨན་དང་། ན་བའི་རྐྱེན་སྨན་ནོ། །དེ་ལས་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བསོད་སྙོམས་ལ་འགྲོ་བར་རྩོམ་པའམ། ཟས་ཟ་བར་རྩོམ་པ་ན་སྦྱིན་པ་པོ་ལ་ཕན་གདགས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྲིན་བུ་བསྡུ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། གནས་གསུམ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་ཅིང་ཟའོ། །གཞན་ནི་ན་བའི་རྐྱེན་སྨན་དང་། གོས་དང་། མལ་ཆ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པའི་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་རྫས་བདག་གསོ་བའི་སྲེད་པས་སྤྱད་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་སྲེད་པ་ནི་མེད་ལ་གཞན་ཆགས་སམ། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བརྗེད་ནས་སྤྱོད་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །
6-86
གཞན་གྱི་རྫས་སུ་འདུ་ཤེས་ལ་བདག་གི་ཕྱིར་སྤྱོད་ན་བརྐུས་པའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །རིན་ཐང་ཚང་ན་སོ་སོ་ཐར་པ་ལས་ཕམ་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་པོ་དང་བཅས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བདག་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་བསྲུང་ངོ་སྙམ་པས་སྤྱད་ན་ཉེས་པ་མེད་དེ། བྲན་རྟག་ཏུ་ཇོ་བོའི་ལས་བྱེད་པ་གང་གིས་འཚོ་བ་བདག་གི་རྫས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ནི་ལུས་བསྲུང་བའོ། །ལེགས་སྤྱད་ཚོད་རིགས་པ། ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་ཡིན། དེ་ཡང་ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་གཏོང་བའམ་མི་གཏོང་བ་གཉིས་ཀ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ནུས་པ་ཆེ་བའམ། ནུས་པ་མཚུངས་པའི་འམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའམ། མཚུངས་པའི་དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་གཏོང་བ་དང་མི་གཏོང་བ་གཉིས་ཀ་མི་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པའོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་ངུ་དང་ངན་པས་ཀྱང་དགོས་པ་འགྲུབ་པ་ལྟ་ན། བདག་གམ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་མང་པོ་དང་བཟང་པོ་ཆུད་གཟོན་པར་ག་ལ་རིགས། དེས་ན་ཚོད་ཤེས་པ་དང་རིགས་པ་དང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསླབ་བཏུས་ལས། ལེགས་སྤྱད་དག་ལ་བརྩམ་པར་བྱ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཚོད་རིགས་བྱ། །དེ་ལྟས་བསླབ་པའི་གཞི་འདི་ལས། །
6-87
འདི་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་མི་དཀའ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་བའོ།

如是说，如是说："如是，具有清净心城的菩萨，在他面前不存在见佛的障碍，或听法的障碍，或一切障碍。"等等如是所说。因此，清净心就是菩萨的学处。如是这是完全确立的。以上广泛宣说。若见自己的人立即，生起欢喜和喜悦身体实践，
6-85
柔和适度悦耳言语所说，无我我所之寂静心中持守。应当保护世间因观察、见到、听到而不生信心的事，如《学处集》中说："因此佛陀在戒律经中，宣说凡是会使众生不生信心的，应当谨慎完全断除，《宝云经》如是宣说。"如是所说。常用药和病缘药以及，衣服贪著烦恼堕罪故，三处正念而受用，这些是护身。药有两种：常用药和病缘药。关于第一种，当准备去乞食或开始进食时，应以利益施主、摄受身体中的虫类、成办一切众生利益这三处安住正念而食用。其他如病缘药、衣服、卧具、经堂等所有受用物都应为众生利益而加持。若以滋养自己的贪欲受用他人之物，将成为烦恼性的堕罪。若无贪欲而他人执著，或忘记众生事业而受用，则成为非烦恼性的堕罪。
6-86
若认知为他人之物却为自己而受用，则成为偷盗罪。若价值足够，根据别解脱戒则成为他胜罪。若想"以有主的受用来护持有主的身体"而受用，则无过失，就像奴隶常做主人的事业以维生，非自己拥有财物一样。这些是护身。善行知量如理，是护持受用。还应确保自己和他人的布施或不布施都不成为菩提分法和闻法等的障碍。若对众生利益能力更大或能力相等，或对菩萨更殊胜或相等的善行造成障碍，不应行布施或不布施，这是善行。如果用少量或低劣的受用也能达成目的，那么无论是自己还是他人，怎能合理地浪费许多或优质的受用呢？因此，应当了知适量和如理，如《学处集》中说："应当致力于善行，一切皆应知量如理，因此依据这学处，
6-87
护持受用不困难。"如是所说。这是护持受用。


 ། རང་དོན་རྣམ་སྨིན་ལ། སྲེད་སྤངས་འགྱོད་པར་མི་བྱ་བསྒྲགས་པ་མིན། །ཐོབ་དང་བཀུར་སྟིར་འཇིགས་བྱ་ཁེངས་པ་སྤོང་། །ཆོས་ལ་སོམ་ཉི་དོར་བ་དགེ་བསྲུང་ངོ་། །རང་ཉིད་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཙམ་དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་མྱང་འདས་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་ངོ་། །སྔར་བཏང་བའི་བསོད་ནམས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཡང་ལེན་པ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །བསོད་ནམས་བྱིན་པའི་བསོད་ནམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་གྱི་དོན་ལས་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདོད་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་ནས་འགྱོད་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་མི་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསྒྲག་པ་ནི་ཉེས་པ་མེད་ལ། གཞན་ངོ་ཐོར་བྱས་ཏེ་བསྒྲགས་པར་མི་བྱའོ། །རྙེད་པ་ཐོབ་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པས་བདག་གིར་མི་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་ཁེངས་པ་བསྐྱུང་ཞིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དད་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་མ་ཐོས་པ་དང་མ་ཟིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སོམ་ཉིར་མི་བྱའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་དགེ་བ་བགྱིས་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་སྟེ། 
6-88
འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། དགེ་བའི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་བར་མ་དོར་འགའ་ཡང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཙུན་པ་ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུའི་ཐིགས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་ལྟུང་བ་ནི་བསྐལ་པའི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་བར་མ་དོར་ཟད་པར་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་དགེ་བ་བསྲུང་བའོ།། །།
༈ དག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ།
གསུམ་པ་དག་པ་ནི། རྣམ་པ་གསུམ་ལས། དང་པོར། སྟོབས་བཞིས་སྡིག་སྤྱོད་བཟོད་བྱ་ཐོས་པ་བཙལ། །ནགས་གནས་མཉམ་པར་བཞག་བྱ་མི་སྡུག་དང་། །བྱམས་དང་རྟེན་འབྲེལ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བསྒོམ། །སྟོང་ཉིད་འཇུག་པ་ཉོན་མོངས་སྦྱོང་བ་སྟེ། །ལུས་དང་། བསླབ་བཏུས་ལས། ཇི་ལྟར་ལོ་ཏོག་རྩྭས་ཁེབས་ན། །ནད་ཀྱིས་ཞུམ་ཞིང་རྒྱས་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་མྱུ་གུ་ཡང་། །ཉོན་མོངས་ཁེབས་ན་རྒྱས་མི་འགྱུར། །གཉེན་པོས་བསལ་ན་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་གསུངས་པ། ལུས་ཀྱི་དག་པ་གང་ཞེ་ན། སྡིག་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་སྦྱོང་ཡིན། ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། སྟོབས་བཞི་ནི་ཆོས་བཞི་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་སྡིག་པ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་རོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། 
6-89
རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཉེས་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྟོབས་དང་། རྟེན་གྱི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ནི། མི་དགེ་བའི་ལས་སྤྱད་པ་དེ་ལ་འགྱོད་པ་མང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཉེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ནི། མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ནས་ཀྱང་དགེ་བའི་ལས་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པའོ། །དེ་ལ་ཉེས་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྟོབས་ནི། སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་རྟེན་གྱི་སྟོབས་ནི། སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་གཏོང་བ་སྟེ། དེ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡིག་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས་སོ། །བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན། སྡིག་པ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས། དེ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ལ་འབད་པས་ཐོག་མར་མི་བཟོད་པ་ནི་སྐྱོབ་ན་བསྲན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས། དེ་བཟློག་པར་བྱ་བ་བཟོད་པ་སྒོམ་པ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ།

自利异熟上，离贪不悔非炫耀，获得供养当怖畏除高慢，舍法怀疑护善行。不是为了自己的增上生和决定胜或仅为暂时涅槃而护持戒律，而是为了引导他人趋入佛道，为了利益一切众生、追求安乐而护持戒律。应当保护不因烦恼的力量而再取回先前已舍弃的福德。对于已布施的福德所产生的福德，除了为他人利益外，不应希求其果报。布施后不应生起后悔之心。为了众生利益，以无执著心宣说，无过失；不应为了取悦他人而炫耀。不应因贪著而执取所获利养和恭敬。应当常时降伏傲慢，对菩萨生起信心。对于未听闻和未掌握的经典也不应怀疑。总之，所作善行应当回向菩提，
6-88
如《圣无尽慧经》中说："善根回向菩提者，直至坐于菩提道场之间，其善根决不会中途枯竭。舍利子尊者，譬如水滴落入大海中，直至劫末之间，不会中途枯竭。"如是所说。这是护持善行。
广释清净
第三、清净分为三种。首先："以四力净罪业行忍求多闻，林住等持修不净，慈心缘起念处观，空性趣入净烦恼，"身体的，如《学处集》中说："如同庄稼被杂草覆盖，会被病害压制而不能生长，同样，佛陀的幼苗，若被烦恼覆盖也不能生长。"若以对治法消除则会增长，因此宣说对治法。什么是身体的清净？即"净除罪业及烦恼"的意义。四力如《四法门经》中说："慈氏，菩萨摩诃萨具足四法，则能摧伏所作所集的罪业。何为四法？即：
6-89
行追悔、行对治、遮罪力和依止力。其中行追悔是对所造不善业生起多种悔意。行对治是造作不善业后，极为精进于善业。遮罪力是由正受戒律而获得不造作的律仪。依止力是皈依佛法僧并不舍弃菩提心，依止具力者，罪业不能摧伏。慈氏，菩萨摩诃萨具足这四法，能摧伏所作所集的罪业。"如是所说。然后，努力清净烦恼，首先是不能忍受，因为若无法忍受痛苦，将无法坚持，成为精进衰退的因，因此为了遮止这点，应当勤奋修习忍辱。


 །དེ་ལ་གོམས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཐབས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ཀྱང་མི་ཤེས་པས། 
6-90
དེ་བས་ན་ཐོས་པ་བཙལ་བར་བྱའོ། །ཤེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འདྲེན་མར་སྤྱོད་པས་མཉམ་པར་བཞག་དཀའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནགས་སམ་དགོན་པར་གནས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་མི་བརྩོན་པས་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་མི་འགྱུར་བས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་མ་ཞི་ན་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པས་ཞི་བར་བྱ་ལ། ཞེ་སྡང་ནི་བྱམས་པས་དང་། གཏི་མུག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྒོམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། །སེམས་ལས་སུ་རུང་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་ལ་འཇུག་ཅིང་། དེས་སེམས་འོས་སུ་གྱུར་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་སྟེ། དེས་རྩ་བ་ཆད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་འཚོ་སྦྱང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཞེས་པ། བསླབ་བཏུས་ལས། ཡང་དག་འཚོ་བ་སྦྱངས་པ་ཡིས། །ལོངས་སྤྱོད་དག་པ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏེ། ཚུལ་འཆོས་དང་ཁ་གསག་གི་རྙེད་པ་དང་བྲལ་བ། བཞོགས་ཀྱིས། ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བའི། མི་རིགས་པ་བཙལ་བའི། ཆོས་མ་ཡིན་པའི། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་རྙེད་པ་དང་བྲལ་བ། རྙེད་པ་ལ་ཞེན་པ་མེད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱིས་སྤྱོད། །
6-91
དགེ་བ་དེ་དག་དག་པ་གསུམ་དུ་བཞག །ཅེས་པ། བསླབ་བཏུས་ལས། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན། །སྤྱོད་པས་བསོད་ནམས་དག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་འདོར་ཞིང་། ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་སྟེ། སྦྱིན་སོགས་ལྔ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཟིན་པར་སྤྱོད་པའོ།། །།
༈ སྤེལ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ།
བཞི་པ་འཕེལ་བ་བཤད་པ་ནི། བསླབ་བཏུས་ལས། བཟུང་བར་བྱ་བ་རབ་མང་ལ། །འདི་ནི་ཉུང་ན་འདིས་ཅི་བྱ། །ཤིན་ཏུ་ངོམས་པ་སྐྱེད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་འདི་ནི་འཕེལ་བར་བྱ། །ལུས་འཕེལ་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། །ལེ་ལོ་མེད་དང་སྟོབས་བསྐྱེད་ཡིན། །ཞེས་པའི་དོན། རྣམ་པ་གསུམ་ལས། སྟོབས་བསྐྱེད་ལེ་ལོ་མེད་པ་ལུས་འཕེལ་དང་། ཞེས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་པའོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། ལུས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་མི་གཏོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདུད་ཅིང་ང་རྒྱལ་འཕེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐུ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་བཟོད་ཅིང་ཁོང་ཁྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། བཀྲེས་པ་རྣམས་ལ་ཟས་དང་། འཇིགས་པ་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ནད་པ་རྣམས་ལ་གསོ་བ་དང་། 
6-92
དབུལ་པོ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་རྡོ་ཐལ་གྱིས་སྐུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དགའ་བའི་ཚིག་དང་། ཆད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁུར་ཁྱེར་བ་རྣམས་སོ། །ལེ་ལོ་མེད་པ་ནི། རྟག་ཏུ་བརྟུལ་བ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་སྟེ། །བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་གང་བརྩོན་འགྲུས་ཡོད་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཡོད་དོ། །ལེ་ལོ་ཅན་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཤིན་ཏུ་རིང་ཞིང་རྣམ་པར་རིང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱིས་སྦྱིན། །ལོངས་སྤྱོད་སྤེལ་དང་། ཞེས་པ། བསླབ་བཏུས་ལས། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན། །སྦྱིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་དོན། རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་མི་གནས་པར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་དེའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ཚད་བཟུང་བར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

虽熟练于此，但由于不具备闻法，既不了解禅修方法也不知道净除烦恼的方法，
6-90
因此应当寻求闻法。即使已经了知，但混杂而行则难以安住等持，故应当居住森林或寂静处。若不精进于止息散乱，心也不会等持，因此应当精进于等持。如果贪欲心未平息，应以修习不净观使其平息；嗔恨以慈心对治；愚痴以修习缘起对治；如此清净其心。心调柔后，进入四念住，由此心适应后趣入空性，由此断除根本，一切烦恼将不再生起。"正命清净受用"，如《学处集》中说："以清净正命的修持，应了知受用清净。"这句话的意义是：远离伪装、谄曲所得的利养，远离讥刺、暗示、强迫、不正当谋求、非法和不清净所得的利养，对利养无执著，这称为受用清净。"以空性大悲为心要而行，
6-91
善行安立为三种清净"，如《学处集》中说："以空性悲心为心要，所行福德将成清净。"其意义是：以智慧智能舍弃一切众生的烦恼，以方便智以幻化相不舍弃一切众生，即布施等五度由般若波罗蜜多所摄而行持。
广释增长
第四、解释增长，如《学处集》中说："应持之事极众多，若仅少许有何用？不能产生极满足，因此应当令增长。""身增长是何意？无懈怠与增长力。"其意义分为三种。"增力无懈怠为身增长"，指具足菩萨增长力的十种法。何为十种？即使为了身命也不舍弃正法；向一切众生谦卑而不增长傲慢；对微弱众生行忍辱而不生嗔恨；给予饥饿者食物，给予恐惧者无畏；医治病人；
6-92
使贫穷者以财富满足；以香粉涂抹佛塔；对众生说令欢喜的话语；担负困乏者的负担等。无懈怠是常时坚固发起精进，如《海慧请问经》中说："海慧，有精进者有菩提，懈怠者菩提极为遥远且远离。"如是所说。"以空性悲心为心要而施，增长受用"，如《学处集》中说："以空性悲心为心要，布施的受用将增长。"其意义如《金刚经》中所说："菩萨若以无住行布施，其福德之蕴无法测量。"如是所说。


 །དང་པོར་བརྩོན་པ་དང་། བསམ་པ་བརྟན་པར་ནན་ཏན་བྱས་ནས་སུ། །སྙིང་རྗེ་མདུན་བཞག་དགེ་བ་སྤེལ་བ་ནི། །བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་ཆོ་ག་སོགས་བཞིན་བྱ། །ཞེས་པ། བསླབ་བཏུས་ལས། བརྩོན་དང་བསམ་པ་བརྟན་པར་ཡང་། །དང་པོར་ནན་ཏན་བྱས་ནས་ནི། །སྙིང་རྗེ་མདུན་དུ་བཞག་ནས་སུ། །དགེ་བ་སྤེལ་ལ་ནན་ཏན་བྱ། །བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་ཆོ་ག་བཞིན། །ཕྱག་འཚལ་ལ་སོགས་གུས་པར་བྱ། །
6-93
ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏེ། སྦྱོར་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་རང་གི་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྲུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བརྟན་པར་བྱས་ནས། ཚད་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་བསོད་ནམས་མངོན་པར་སྤེལ་བ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་ཆོ་ག་ལས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་ལས། འཇམ་དཔལ་དཔའ་བོས་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་པ་དང་། །ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། །དེ་དག་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་བདག་སློབ་ཅིང་། །དགེ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བསྔོ། །དུས་གསུམ་གཤེགས་པའི་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །བསྔོ་བ་གང་ལ་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པ་དེས། །བདག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདི་ཀུན་ཀྱང་། །བཟང་པོ་སྤྱོད་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བགྱི། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དད་སོགས་བསྒོམ་ཞིང་བྱམས་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ། །རྗེས་དྲན་ཀུན་ཏུ་སེམས་ཅན་དོན་བྱ་དང་། ཆོས་སྦྱིན་བྱང་སེམས་དགེ་བ་སྤེལ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་པ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དུས་ཀུན་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ཡང་བསླབ་བཏུས་རང་འགྲེལ་ལས། ཕྱོགས་འདི་ནི་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་འཕྲལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏེ། 
6-94
རྒྱ་ཆེར་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།། །།
༈ དོན་བསྡུ་བ།
ལྔ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། ཡང་དག་སྤོང་དང་བག་ཡོད་དྲན་ཤེས་བཞི། །ཀུན་ལ་འཇུག་པའི་དོན་བསྡུ་འདི་དག་ནི། །བསླབ་བཏུས་ལས་གསུངས་ཀླུ་སྒྲུབ་རིང་ལུགས་སོ། །ཞེས་པ། དེ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེད་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ། །འབད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བསྲུང་བའོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དག་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་དང་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཕེལ་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྟག་ཏུ་བག་ཡོད་པ་དང་མ་བྲལ་བར་བྱ་ཏེ། དེ་ནི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཆུད་མི་འཛའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། །ཚུལ་གཉིས་ཤིང་རྟ་གང་གིས་ཞོན་པ་དེ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བགྲོད་ལ་དཀའ་བ་ཅི། །ལུགས་གཉིས་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་ན། 
6-95
དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྙེད་པར་སླའོ། །ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ །འདུལ་བ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་སྡོམ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདུལ་བ་ཞེས་བཞག་པ་གང་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ལེའུ་གཉིས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་རྫོགས་སོ།། །། མཚམས་གཅོད་ལྟུང་གྲངས་སོགས་ངག་གི་དབང་པོས་དག་པར་དཔྱད་དོ།

 །དང་པོར་བརྩོན་པ་དང་། བསམ་པ་བརྟན་པར་ནན་ཏན་བྱས་ནས་སུ། །སྙིང་རྗེ་མདུན་བཞག་དགེ་བ་སྤེལ་བ་ནི། །བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་ཆོ་ག་སོགས་བཞིན་བྱ། །ཞེས་པ། བསླབ་བཏུས་ལས། བརྩོན་དང་བསམ་པ་བརྟན་པར་ཡང་། །དང་པོར་ནན་ཏན་བྱས་ནས་ནི། །སྙིང་རྗེ་མདུན་དུ་བཞག་ནས་སུ། །དགེ་བ་སྤེལ་ལ་ནན་ཏན་བྱ། །བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་ཆོ་ག་བཞིན། །ཕྱག་འཚལ་ལ་སོགས་གུས་པར་བྱ། །
6-93
ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏེ། སྦྱོར་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་རང་གི་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྲུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བརྟན་པར་བྱས་ནས། ཚད་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་བསོད་ནམས་མངོན་པར་སྤེལ་བ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་ཆོ་ག་ལས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་ལས། འཇམ་དཔལ་དཔའ་བོས་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་པ་དང་། །ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། །དེ་དག་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་བདག་སློབ་ཅིང་། །དགེ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བསྔོ། །དུས་གསུམ་གཤེགས་པའི་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །བསྔོ་བ་གང་ལ་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པ་དེས། །བདག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདི་ཀུན་ཀྱང་། །བཟང་པོ་སྤྱོད་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བགྱི། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དད་སོགས་བསྒོམ་ཞིང་བྱམས་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ། །རྗེས་དྲན་ཀུན་ཏུ་སེམས་ཅན་དོན་བྱ་དང་། ཆོས་སྦྱིན་བྱང་སེམས་དགེ་བ་སྤེལ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་པ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དུས་ཀུན་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ཡང་བསླབ་བཏུས་རང་འགྲེལ་ལས། ཕྱོགས་འདི་ནི་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་འཕྲལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏེ། 
6-94
རྒྱ་ཆེར་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།། །།
༈ དོན་བསྡུ་བ།
ལྔ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། ཡང་དག་སྤོང་དང་བག་ཡོད་དྲན་ཤེས་བཞི། །ཀུན་ལ་འཇུག་པའི་དོན་བསྡུ་འདི་དག་ནི། །བསླབ་བཏུས་ལས་གསུངས་ཀླུ་སྒྲུབ་རིང་ལུགས་སོ། །ཞེས་པ། དེ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེད་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ། །འབད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བསྲུང་བའོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དག་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་དང་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཕེལ་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྟག་ཏུ་བག་ཡོད་པ་དང་མ་བྲལ་བར་བྱ་ཏེ། དེ་ནི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཆུད་མི་འཛའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། །ཚུལ་གཉིས་ཤིང་རྟ་གང་གིས་ཞོན་པ་དེ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བགྲོད་ལ་དཀའ་བ་ཅི། །ལུགས་གཉིས་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་ན། 
6-95
དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྙེད་པར་སླའོ། །ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ །འདུལ་བ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་སྡོམ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདུལ་བ་ཞེས་བཞག་པ་གང་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ལེའུ་གཉིས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་རྫོགས་སོ།། །། མཚམས་གཅོད་ལྟུང་གྲངས་སོགས་ངག་གི་དབང་པོས་དག་པར་དཔྱད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
首先精进并认真坚定自己的发心后，以慈悲为先行，增长善业，应当如《普贤行愿品》等仪轨而行。如《学处摄集》中所说："先以精进及坚定发心，勤勉认真后，将慈悲置于前，精勤增长善行，如普贤行仪轨，应恭敬礼拜等。"
这是其含义：与修行同时，应当精进并坚固自己的发心，严格守护，彻底训练，以无量大悲明显增长福德，如同《普贤行》仪轨中所说那样去做。《普贤行》中说："如文殊勇识所了知，普贤菩萨亦复然，我当随学彼等一切，将此诸善业悉皆回向。三世一切如来所，最为赞叹之回向，我今将此诸善根，为行普贤行回向。"这两个偈颂是无上的回向。
"修习信等及慈爱与三宝，常念利益诸有情，法施菩提心是增善因。"信等、慈爱、忆念三宝、恒时利益有情众生、菩提心等，这些都是增长福德的因。而且《学处摄集自释》中说："这方面是为了使初业者当下忆念菩萨学处而宣说的，广大则是佛陀自身的境界。"
第五 总结
"正断与不放逸、念知四，普遍实行之总结，此等是《学处摄集》所说龙树传承。"对此，为了使未生之罪恶不善法不生起，而生起希求、努力、精进、策励、摄持、安立，以此来守护。为了断除已生之罪恶不善法而生起胜解，以此来清净。为了使未生之善法生起而生起胜解并使之生起，为了使已生之善法住留并增长，以此表明增长。这一切都应当不离恒时的不放逸，因为这是一切善法的根本。正念与正知能使菩提分法不被浪费，因此应当具足这两者。
"乘骑双轨之车者，证得圆满佛有何难？"依靠任何一种方式修习菩提行，对他而言证得正等正觉并非困难，容易获得。这是结语。
《律本摄颂·三律仪庄严》中，因为宣说菩萨戒而被称为"菩萨律"的第二章广释圆满。断句数目等由语言持有者精确校对。


། །།



这是一个标点符号，在藏文中表示段落或文章结束的符号。直译为：
。（句号，表示文章或段落的结束）
AI: 这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
。
[这是藏文中的结束标点符号，表示段落或文本的结束]


